176 
van gasvormige middelen, of althans van stoffen, die in. 
den grond een voor de aaltjes doodelijk gas doen ontstaan. 
Zulk een gas is b.v. ammoniak, dat men kan verkrijgen 
door in den grond kalk en zwavelzure ammoniak te brengen. 
Door Prof. Rrrzema Bos en Dr. Quanjer is in 1904 dit middel 
te Andijk tegen het stengelaaltje bij uien beproefd; op 
25 punten van iedere M?. werden met een pootstok gaten 
van + 1 d.M. diep gestoken, daarin + 40 gram kalk gebracht, 
dit even ondergeharkt en daarna in elk gat 1 d.L. van een 
10 0/0 oplossing van zwavelzure ammoniak gegoten, waarna 
de gaten werden dichtgeharkt. Na 14 dagen werden uien ge- 
zaaid; het resultaat was het eerste jaar uitstekend, het tweede 
jaar echter werd weinig of geen resultaat verkregen. Bij een 
aantal potproeven, in 1916 door ondergeteekende met ver- 
schillende chemicaliën tegen het wortelaaltje (Heterodera 
radicicola) in tomaten genomen, werd eveneens met kalk en 
zwavelzure ammoniak het meeste resultaat bereikt. Wil men 
dus ontsmetting van den grond probeeren, dan verdient 
het aanbeveling met dit middel een proef te nemen. 
Het beste bestrijdingsmiddel is het toepassen van geregelde 
vruchtwisseling, liefst met gewassen, waarin het stengel- 
aaltje in het geheel niet leven kan, voor zoover tot nu toe 
bekend is, zooals wortelen, knollen, koolrapen, tarwe, gerst, 
koolzaad. Daartusschen door kan men dan, niet te vaak, 
erwten, boonen, vlas en aardappelen verbouwen, en eerst 
na meerdere jaren weer meer vatbare gewassen, zooals 
haver, rogge, klaver of in dit speciale geval tabak. 
Nu wordt echter vruchtwisseling bij tabak gewoonlijk 
niet toegepast, zooals ik in den aanvang reeds zeide, deels 
omdat men met het oog op de behandeling de velden gaarne 
dicht bij de schuren heeft, maar ook omdat de grond in 
den regel hoe langer hoe beter schijnt te worden voor de 
teelt. Of het nu mogelijk zal zijn op besmette velden toch 
nog tabak te blijven telen, zal moeten blijken. Het komt 
mij voor, dat bij toepassing van den volgenden maatregel 
