56 
en vatbaar voor aantasting door verschillende zwammen, 
die zich in de wortels vestigen. Ook werkt bemesting met 
verschen stalmest de aantasting door de koolmade in de 
hand. — 
Ten slotte is het een eerste vereischte, dat men uzet te 
vaak met kool op denzelfden bodem terug komt. Wel heeft 
men hier en daar, in ’t bijzonder aan den Langendijk, vele 
jaren achtereen op denzelfden grond met succès kool ver- 
bouwd, soms zelfs twee keer in één jaar (vroege bloemkool en 
daarna late bewaarkool); maar ten slotte heeft men toch 
ook daar ondervonden dat op die wijze verschillende ziekten 
in zoodanige mate toenamen, dat de koolteelt veel minder 
voordeelig werd, zoodat men gedwongen was tot wisselbouw 
over te gaan. En op zandgrond mag men hoogstens om de 
drie of vier jaren met kool terugkomen. 
In ’t bijzonder moet men op de kiembedden of kiembanen, 
waar kool wordt uitgezaaid, een geregelden wisselbouw 
in acht nemen; daar moet men zelfs liefst niet vaker dan 
Eénmaal in de vijf jaren kool zaaien. Vele ziekten tasten 
de jonge plantjes reeds op de kiembedden aan; en men 
brengt ze daarvan daan op het veld over. 
Later zullen eenige beknopte mededeelingen volgen aan- 
gaande de belangrijkste koolziekten en beschadigingen, van 
welke in het bovenstaande reeds enkele vermeld werden. 
J. Rrrzema Bos. 
