— 103 — 



bracht door in de bladoksels zuigende larven van de gulniug- 

 soort Contarinia torquens de Meyere. Zoowel proefonder- 

 vindelijk als door directe waarneming, heb ik dit kunnen 

 vaststellen. Er zijn meerdere generaties van dit insekt per 

 jaar. Zij beschadigen koolspruiten tot in den winter. 

 De planten bezwijken niet aan de ziekte, tenzij er natrot bij 

 komt. In Koedijk en St. Pancras heeft de ziekte voor 

 't eerst belangrijke offers geeischt in 1897. Tot 1906 was 

 zij daar en in de omgeving van Grootebroek zeer scha- 

 delijk, maar in andere streken van Nederland en in Duitsch- 

 land kwam zij slechts sporadisch voor. In 1906 heeft zij 

 zich in Xoord-Holland sterk uitgebreid; in den geheelen 

 Geestmerambacht klaagt men er over. Oostenwind en 

 droogte, ook onmiddelijke nabijheid van windbrekende be- 

 planting, werken de kwaal in de hand. 



Over het « vallen » heeft professor Bitzenia Bos in den 

 elfden jaargang van dit tijdschrift (bldz. 106) een opstel 

 geschreven. Experimenteel kon ik aantoonen, dat men 

 Phoma oleracea Saccardo niet zonder voorbehoud de oorzaak 

 mag noemen. Gezonde planten worden door deze zwam 

 niet aangetast. Wel planten, die kwijnen of zich van ver- 

 wondingen herstellen. In de praktijk zijn dit pas uitge- 

 poote planten, of die waar de koolvliegmade, soms ook de 

 boorsnuittorlarve aan vreet. De zwam dringt door wonden 

 naar binnen en zij wordt in hoofdzaak door de koolvlieg 

 overgebracht. De wisselwerking tusschen dezen fungus en 

 de plant is oorzaak van het langzaam afsterven van de 

 laatste. 



De kool, die in de schuren bewaard wordt, is, verge- 

 leken bij groeiende planten, in betrekkelijke rust. In dien 

 toestand heeft Phoma oleracea er vat op. Zij kan binnen- 

 treden door de bij het oogsten gemaakte wond en door huid- 

 mondjes. Zij veroorzaakt nu de ziekte, die men « kanker » 



