— 16 - 



« draaihartziekte » reeds een zestal jaren tot meerderen 

 wisselbouw gedwongen; om het andere of om de twee jaar 

 teelt men daar in plaats van kool : aardappelen, wortelen, 

 uien ot' bieten. Maar overal in de Noord-Hollandsche kool- 

 streken is men het in de laatste jaren gaan ondervinden, dat 

 de ziekten en insectenplagen, die dit gewas teisteren toe- 

 nemen; zoowel aan den Langendijk als in de even oude 

 West-Friesche cultuur en in de polders waar de kool teelt 

 van reeen te ren datum is : den Heer Hugowaard, den Anna 

 Paulow na polder en den Wieringerwaard. Ook buiten 

 Noord- Hol land en over de grenzen van ons land worden de 

 ziekten, welker bespreking den inhoud van de volgende 

 bladzijden zal uitmaken, aangetroffen. 



Het onderwerp koolziekten doet allicht meer ver- 

 wachten, dan men in dit opstel zal vinden. Eenige beper- 

 kingen dienen te worden aangebracht. Mijn onderzoek 

 heeft zich alleen uitgestrekt over de ontwikkelingsstadiën 

 der plant, die aan de vorming van bloemstengels vooraf- 

 gegaan. 



Alleen de nog onbekende of onvolledig bekende ziekten, 

 van actueel belang komen ter sprake. Van de andere 

 ziekten van beteekenis volge hier slechts een kort overzicht. 



De lang bekende « knolvoeten », — of « knoppers », 

 zooals men aan den Langendijk zegt — , veroorzaakt door de 

 slijmzwam Plasmodiophora br assica e Woron., komen bijna 

 alleen voor op land, dat het vorig jaar nog grasland was. 

 Daar telken jare weer grasland gescheurd wordt, en voor 

 kool in gebruik genomen, is een afdoend bestrijdingsmiddel 

 van groot belang, en zulk een middel heeft de ervaring aan 

 de hand gedaan : het « slikken » verdrijft in eenige jaren de 

 slijmzwam. Proeven met kalk genomen, doen vermoeden 

 dat deze gunstige werking van het « slik » aan zijn hoog 

 kalkgehalte moet worden toegeschreven. .Sommige land- 



