— 18 - 



grootere rupsen, en de beschadiging door bladluizen teweeg- 

 gebracht, kunnen, als het weer medewerkt, vrij belangrijke 

 afmetingen aannemen. Het springrupsje (van de mot Plu- 

 tella cruciferarum Z.) was in 1905 zeer schadelijk (zie den 

 vorigen jaargang van dit tijdschrift, bl. 02) Monstruosi- 

 teiten (bekervorming, het wegblijven van een hart, vertak- 

 king van het jonge stengeltje, vorming van kroeze, blad- 

 achtige uitwassen op de bladschijf, enz.) blijven buiten 

 beschouwing. Het zijn de ziekten: de « draaihartigheid », 

 het « vallen », en de « kanker », met de studie waarvan ik 

 mij in de jaren 1905 en 1906 heb bezig gehouden, die den 

 inhoud van dit opstel zullen uitmaken; zij zijn tegenwoordig 

 van meer belang voor den Noord-Hollandschen koolboer 

 dan alle andere, bovengenoemd. 



De laatste twee kwalen geven gelegenheid nog een 

 aantal insecten, die bij het uitbreken daarvan een rol spelen, 

 in hun verwoestingen nader te leeren kennen. 



In meer uitgebreiden vorm vindt men de drie ziekten 

 in qujestie behandeld in de «Natuurkundige Verhandelingen 

 van de Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen », 

 derde verzameling, deel VI, tweede stuk. 



DE «. DRAAIHARTIGHEID ». 



(Hierbij plaat I en II.) 



Het is vooral het verschijnsel, dat de Noord-Holland- 

 sche koolboer met bovenstaanden naam aanduidt, dat telken 

 ja re meer van zich doet spreken. 



Een blik op plaat II geeft een indruk van de misvor- 

 ming, die als « draaihartigheid » bekend staat. Wanneer 

 de jonge koolplanten in hun ontwikkeling zoover gevorderd 

 zijn, dat zij naar hot veld kunnen worden overgebracht, 

 hebben zij de ziekte dikwijls reeds onder de leden. Zij doet 

 zich voor als afwekende groei van het jonge hart. De 



