— 99 — 



aan den Langendijk schonken mij de overtuiging, dat allerlei 

 insecten hierbij een rol spelen, en dat onder deze de kool- 

 vlieg wel de voornaamste is. Experimenteel onderzoek gaf 

 hieromtrent de proef op de som. 



Ik had opgemerkt, dat de eerste beginselen van de 

 « vallende ziekte » eigenlijk niet te onderscheiden waren 

 van aantasting door de koolvliegmade. Inderdaad, het 

 « vallen » begint met vreterij van de koolvlieg, eerst later 

 komt Phoma oleracea er bij Zelfs als de wortelhals reeds 

 in een vergevorderd stadium van verrotting verkeert, kan 

 men er nog de boorgangen der vliegmaden in herkennen, 

 en dikwijls verraadt een achtergebleven pophuid den reeds 

 lang verdwenen misdadiger. De op het veld waarneembare 

 ziekteverschijnselen van planten, die alleen door de made 

 zijn aangetast en van die, welke bovendien door den fungus 

 in hun bestaan worden bedreigd, gaan ongemerkt in elkaar 

 over. Niet anders blijkt het te zijn bij microscopisch 

 onderzoek; de zwam vestigt zich op de afstervende weefsels 

 van de wonden, en gaat van deze over op de nog levende 

 weefsels van den stam Ongetwijfeld wordt zij door de 

 vlieg van zieke naar gezonde planten overgebracht. 



Hetzelfde vond ik een paar malen bij de winterkool, 

 die in de schuren bewaard wordt. Ook daar gaat van de 

 uitgevreten gangen uit : ontwikkeling van het mycelium in 

 de omringende weefsels, kankerachtige ontbinding van deze, 

 en ten slotte vorming van de P/wma-pykniden aan den 

 rand van de kankerplek. 



Maar nog op andere wijze moet de infectie in de schu- 

 ren kunnen plaats hebben; sporen en mycelium van de 

 zwam, uit de lucht neerstrijkend op de snijvlakte van de 

 kool, brengen op de wond infectie teweeg; bovendien groeit 

 het mycelium in den koolstapel van de zieke over naar de 

 gezonde exemplaren en infecteert deze door de huidmondjes. 



