— 114 — 



zich een sporenrank, bij vochtig weer slijmige droppels, 

 die de conidiën bevatten. Ook groei door den grond heeft 

 zoo goed als niet plaats, als zich ten minste geen kool- 

 stronken of — resten daarin bevinden (*). Actieve over- 

 gang werd alleen in de koolschuren opgemerkt, waar het 

 mycelium overkruipt van de kankerstronken op gezonde 

 kooien. 



In de meeste gevallen zal de zwam dus door andere 

 middelen vervoerd worden. De wind kan hierbij een rol 

 spelen, ofschoon het mij niet gelukte met de daarvoor 

 gebruikelijke methoden de zwamsporen in de lucht boven 

 de koolvelden op te sporen. In de schuren, zal dit 

 ongetwijfeld gemakkelijker gaan. Dat de koolvlieg zeer 

 dikwijls de schimmelsporen met zich meevoert, kon ik aan- 

 toonen, door in een met gaas gesloten vat een aantal exem- 

 plaren van Anthomyia brassicae op te kweeken. Nadat de 

 vliegen waren uitgekomen en een poos hadden rondgevlogen 

 in hun kooi, liet ik ze ontsnappen op steriele agar-cultuur- 

 platen. Onderde fungi en bacteriën, die op deze platen 

 opkwamen, bevond zich o m. Phoma oleracea, zooals na 

 overenten en bij verdere cultivatie bleek. 



De mensch ten slotte, transporteert ongetwijfeld de 

 zwam. Met de klompen en werktuigen der boeren wordt 

 zij over kleinere, met den koolhandel over grootere af- 

 standen vervoerd. Met het zaad schijnt zij zoo goed als niet 

 te worden overgebracht Proeven met zaad, waarvan 

 vallers waren gekomen, en proeven met zaad van planten, 

 bij welke de kanker in den bloeistengel was doorgedrongen, 

 werden in YM\ door professor Ritzema Bos en in 1905 door 



(*) Op blz. C>2 van het meergenoemde stuk in de Natuurkundige Ver- 

 handelingen van de Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen is dit 

 aan de hand van lahoratoriumproeven nader aangetoond. 



