— 119 — 



dit materiaal onuitvoerbaar is. Was men aan de gewoonte 

 der vaderen getrouw gebleven, was men het blijven ge- 

 bruiken als brandstof, het zou met de vermenigvuldiging der 

 schadelijke organismen minder ver gekomen zijn dan nu. 



Op de vraag welke koolsoorten het meest aan het vallen 

 onderhevig zijn, moet geantwoord worden : alleen de roode 

 bewaarkool zeer sterk, alle andere soorten, ook spruitkool, 

 minder ; gele kool zoo goed als niet. Deze heeft een zeer 

 sterken stam en een zeer zwaar ontwikkeld wortelsysteem. 

 Zij wordt ook aangetast door de koolvlieg en door den boor- 

 snuittor. Zij herstelt zich echter zeer gemakkelijk. Bij gele 

 kool heb ik nooit Phoma gevonden. Omdat de gele kool 

 zoo goed bestand is tegen de ziekte, zet men haar op plaatsen, 

 waar roode kool is weggevallen ; hier ontwikkelt de gele 

 zich nog zeer goed. 



De roode kool is een nadere beschouwing waard. Zij 

 wordt veelal Utrechtsche kool genoemd en schijnt al te 

 stammen van de oude, z.g. Utrechtsche variëteit. Hiervan 

 hebben de boeren weer verschillende rassen geteeld. Aan 

 den Langendijk winnen zij zelf hun zaad en passen daarbij 

 een selectie in bepaalde richtingen toe. Sommige planten 

 bleken vroeg tot het vormen van een krop over te gaan ; 

 door deze voor zaadwinning uit te kiezen, kreeg men vroege 

 soorten. Andere maken eersteen groot aanial losse bladeren 

 en gaan pas laat tot kropvorming over, hieruit verkreeg 

 men door selectie late rassen. Uit de late rassen, die vooral 

 in eere zijn aan den Langendijk, legt de een zich toe op het 

 verkrijgen van een platten vorm, de ander let op hooge, 

 spitse vormen, een derde op donkerrood, en een vierde op 

 stevigheid en grove nerven (*). Het best acht men die 



(*) Zie de artikelen van Iwan : « Op of bij de grens » in het Neder!. 

 Landbouwweekblad, 1902 en 1903. 



