— 121 — 



de koolvlieg alleen, en tegen knolvoet, zijn zij het minst 

 bestand. 



Gele of Savoye kool is een sterke soort, die, om zoo te 

 zeggen, overal tegen kan. Zij heeft zulk een sterk ontwik- 

 keld wortel stelsel, dat zij nauwelijks lijdt onder den aanval 

 van een vrij aanzienlijk aantal vliegmaden. Perioden van 

 zwakte, in welke Phoma er het meest vat op zou hebben, 

 komen bij deze soort weinig voor. 



Het feit, dat de ziekte bepaalde rassen van kool vooral 

 zeer sterk teistert, is reden, dat de boeren zeggen : « het zit 

 'm in 't zaad ». Zij bedoelen hiermede echter niet, dat de 

 besmetting door het zaad zou worden overgebracht. Behalve 

 dat onze proeven hebben doen zien, dat dit niet het geval is, 

 zijn er ook ervaringen van de practici, die dit tegenspreken. 

 Van dezelfde zaadmonsters krijgt men op de eene baan 

 vallers, op de andere baan niet, of 't eene jaar wel, het 

 andere (en meestal een later jaar, want dan is 't oud) geen 

 vallers. En terwijl de ziekte wél met planten is over- 

 gebracht naar het Zuiden van den Geestmerambacht en naar 

 den Heer Hugowaardpolder, zijn er geen gevallen bekend, 

 dat zij met zaad daarheen is getransporteerd. 



Een ziekte tot wier ontstaan zoo heterogene factoren 

 medewerken als dat bij deze het geval is, heeft begrij- 

 pelijkerwijze geen scherp begrensd verspreidingsgebied. 

 Zij komt het eene jaar op heel akkers voor dan het 

 andere. Benaderd zijn op Plaat VI in kaart gebracht de 

 streken, waar men er in 1905 belangrijke verliezen door 

 leed. Op die kaart is de verspreiding van de « vallende 

 ziekte » door horizontale, van de draaihartigheid door 

 verticale arceering voorgesteld. In Oudkarspel en Noord 

 Scharwoude hoorde men het eerst van vallers en kanker- 

 stronken, en van af 1894 deden deze ziekten zich daar als 

 zeer schadelijk kennen. Volgens ervaren koolbouwers zijn 



