— 125 - 



meer voor; zij is aan de lage landen gebonden. Snijdt men 

 in opzettelijk voor dit doel aangelegde bergtuinen zijn stek- 

 ken, dan zullen deze in de vlakte planten opleveren, die, 

 althans in de eerste generatie, weinig of niet van de ziekte 

 te lijden hebben. Ik vermeld ook dit middel, omdat het 

 overweging verdient aan den Langendijk deze handelwijze 

 na te bootsen door het aanleggen van plantenbanen, zeer 

 ver van de huizen, geheel in het vrije veld, of in streken 

 waar het vallen tot nog toe niet voorkwam. 



Hoe voorkoming door import, selectie en kruising zou 

 zijn na te bootsen, daarbij wil ik een oogenblik langer stil- 

 staan . 



Of men door invoer uit andere streken rassen zal krij- 

 gen, die sterker zijn? De import van Deensche witte kool 

 heeft den Langendijk meteen zeer goede soort verrijkt. De 

 ervaringen in 1906 met den invoer van Deensche roode kool 

 opgedaan, zijn minder bemoedigend. Deze soort bleef wel 

 gezond, maar de kwaliteit viel niet te roemen; zij was veel te 

 licht rood en dientengevolge onverkoopbaar. De ervaring, 

 bij de suikerrietteelt opgedaan, is, dat verreweg het meeste 

 importriet op Java ook aan de Serehziekte ten prooi viel. 

 Zeer enkele soorten bleven ziektevrij, maar toch was het 

 resultaat niet loonend voor de vele moeite, die men zich 

 voor het verkrijgen der soorten heeft getroost. Hiertoe 

 heeft bijgedragen het feit, dat rassen, die niet ontstaan zijn 

 in den streek zelf, waar men ze teelt, zich, althans in de 

 eerste jaren, in minder gunstige condities bevinden, dan de 

 oude soorten, die er zich thuis voelen. Vooralsnog kan 

 import van vreemde koolsoorten niet worden afgeraden, 

 maar men bedenke, dat, zoo er al soorten gevonden worden, 

 die niet aan de ziekten ten prooi vallen, er nog zoovele 

 andere eischen zijn, die mogen worden gesteld aan kool, die 

 met onze beroemde Hollandsche zal kunnen concurreeren. 



