35 



verklaarde, dat in een door hem waargenomen geval deze ver- 

 breiding van het Oosten naar het Westen plaatsgreep, bleken de 

 Heeren W.H. de Beaufort en J. Mulder steeds eene verbreiding 

 van het Westen naar het Oosten te hebben waargenomen, terwijl 

 ook de Heer E. D. van Dissel meende, dat de verbreiding 

 als regel in laatstgemelde richting zou plaatsgrijpen. Zelf heb ik 

 hieromtrent geene ervaring, en ook de in 't buitenland verschenen 

 werken geven daaromtrent geen licht. Het komt mij het 

 meest waarschijnlijk voor, dat de verbreiding der plaag niet al- 

 tijd in dezelfde richting plaatsvindt, maar dat de rupsen grooten- 

 deels trekken in die richting, waar zich nog dennen bevinden, 

 die nog niet zijn kaalgevreten ; ofschoon uit de mededeelingen van 

 den Heer Vogel te Apeldoorn wel degelijk blijkt, dat de rupsen 

 zich daarin nog wel eens vergissen. Ook de wind kan bij de uit- 

 breiding der plaag zeker eene rol spelen, meer bepaaldelijk in 

 den tijd, dat de rupsen nog klein zijn en draden spinnen. Dan 

 kunnen zij in grooten getale van den eenen boom naar den ande- 

 ren overwaaien, al geschiedt dit met de jonge gestreepte dennen- 

 rupsen niet in die mate als met de jonge rupsen van den non- 

 vlinder, die in hare eigenaardig gebouwde haren een apart 

 apparaat voor de verspreiding door de lucht bezitten. 



De vreterij der gestreepte dennenrups wordt eerst tegen het 

 einde van Mei of in 't begin van Juni, op een tijd, dat de rupsen 

 haar spinvermogen hebben verloren, duidelijk zichtbaar. 



Meestal tegen het laatst van Juli zijn de rupsen volwassen; 

 echter kan dit in sommige jaren reeds het geval wezen in 't laatst 

 van Juni, andere jaren eerst in Augustus. In jaren van sterke 

 vermeerdering bereikt soms een betrekkelijk groot aantal rupsen 

 den toestand, waarin zij gaan verpoppen, eerst in Augustus of 

 nog later; enkele levende rupsen werden in 1919 nog in Novem- 

 ber gezien. Op 29 Juli waren in sommige bosschen op de Veluwe, 

 welke ik bezocht, de rupsen reeds alle uit de boomen verdwenen ; 

 in andere bosschen echter vielen er, als men de stammen in 

 schudding bracht, nog vrij talrijke rupsen uit de boomen, en 

 daaronder sommige, die nog niet veel meer dan half volgroeid 

 waren. Waarschijnlijk waren dat dennenrupsen, bij welke de 

 geregelde voeding gedurende langeren of korteren tijd onder- 

 broken was geweest, doordat zij zich uit een geheel kaalgevreten 

 boom hadden laten vallen om na eenig rondtrekken in een ande- 

 ren terecht te komen, waar nog voedsel was te vinden. De on- 

 gelijkmatige groei der verschillende individu's is in jaren van 



de Koningin, te Apeldoorn); Dr. J. Th. Oudemans, president der 

 Nederl. Entomologische Vereeniging en van de Vereeniging tot Behoud 

 van Natuurmonumenten in Nederland, te Putten, en ondergeteekende. 



