42 



vreten van den kroontop met zijne twijgen; want ook wanneer 

 deze niet kaalgevreten zijn, kunnen zij een ,,8piess" vormen. 

 Volgens Ratzeburg wordt het doodgaan van den kroontop in 

 hoofdzaak veroorzaakt door het ontstaan van een overgroot 

 aantal ., scheedescheuten" aan de twijgen der lager geplaatste 

 takken ; daardoor zou de sapstroom van de kroon in die mate 

 afgeleid worden, dat deze zou doodgaan. Overigens wil ik mij hier 

 niet verder verdiepen in de uitvoerige mededeelingen en ver- 

 klaringen, die Ratzeburg omtrent de ,,8piesse" der dennen- 

 boomen en hun ontstaan geeft; wat hij daaromtrent meedeelt, 

 is soms alles behalve duidelijk en overtuigend. Ook heeft nie- 

 mand later het doodgaan van heele kroontoppen als gevolg van 

 de vreterij van de gestreepte dennenrups kunnen constateeren ; 

 en sommige van Ratzeburg's afbeeldingen (zie bijv. Plaat l(t 

 van zijn .,Waldverderbniss") hebben stellig betrekking op niets 

 anders dan op eene aantasting van de kroon der dennen door 

 de dennenstamroest {Peridermium Pini corticola.) 



Uit het bovenstaande blijkt, dat de waarnemingen en op- 

 vattingen van de verschillende schrijvers over de dennenrupsen- 

 vreterij elkander op niet weinige punten tegenspreken. Deels kan 

 dit het gevolg zijn van het trekken van onjuiste conclusies (zoo- 

 als door Ratzeburg werd gedaan in zake het vermeende ont- 

 staan van doode toppen in de kronen tengevolge van de vreterij 

 der gestreepte dennenrupsen), deels kan het zijn, dat door ver- 

 schillende onderzoekers ten onrechte werd aangenomen, dat de 

 rupsen in de vrije natuur zich op de zelfde wijze zouden ge- 

 dragen als zij dat deden in den gevangen toestand, waarin de 

 waarnemingen werden gedaan. Maar toch schijnt het dat de 

 bedoelde insekten zich niet onder alle omstandigheden 

 precies gelijk gedragen. Evenals de wijze van eierleggen (in rijen 

 bijeen aan de naalden of ieder ei afzonderlijk) verschillend schijnt 

 te zijn alnaarraate de rupsen in normaal of in abnormaal groot 

 aantal in de dennenbosschen voorkomen (zie bl. 32), zoo kan 

 allicht ook de wijze van vreten anders zijn in jaren van een 

 buitengewoon sterke vermeerdering dan in normale omstandig 

 heden. Het laat zich hooren, dat in bosschen, waar de rupsen 

 in overmatig groot aantal aanwezig zijn, zoodat de boomen voor 

 al die rupsen geen voedsel genoeg opleveren, eenvoudig alles 

 wordt opgevreten: jonge naalden, oude naalden en de tusschen 

 de twee naalden gezeten knoppen, ja dat in zulke jaren zelfs 

 de jonge scheuten worden aangevreten en daardoor verdorren. 



Op een boom, waar het aantal rupsen veel minder groot is, 

 schijnen deze zich te bepalen tot het af vreten van de naalden. 

 De gestreepte dennenrups heeft onder gewone omstandigheden. 



