46 



Soms vormen zich in het jaar van de vreterij aan het af ge- 

 vreten lot van dat jaar geen gewone scheedescheuten, maar 

 zoogenaamde „rozetten" (PI IV, fig. 10). Dat zijn scheedescheu- 

 ten, die zoo goed als niet in de lengte groeien, zoodat de naalden 

 zeer dicht opeen in een rozet geplaatst zijn, op de wijze als de 

 bladeren van eene huislookplant op den kort gebleven stengel. 

 Soms hebben die opeengehoopte naalden den gewonen vorm, 

 maar soms zijn zij breeder dan gewoonlijk en aan hunne kanten 

 van kleine tandjes voorzien (PI. IV, fig. 11); soms blijven zij 

 zeer kort, andere malen krijgen zij eene abnormale lengte. Rat- 

 ZEBURG ^) beschouwt de vorming van rozetten als een zeer slecht 

 voorteeken; hij schrijft: „Boomen, die daarmee beladen zijn, 

 sterven stellig." Waarom hij de rozetten als een zoo slecht voor- 

 teeken beschouwt, is mij niet duidelijk geworden; ook niet bij 

 het bestudeeren van Ratzeburg's „Waldverderbniss" ^), of- 

 schoon hij in dit werk herhaaldelijk de gevaarlijkheid van de 

 vorming van rozetten ter sprake brengt. — Nusslin ^) beweert, 

 dat de gewone scheedescheuten alleen in het jaar, volgende op 

 de vreterij, worden gevormd, en gaat dan voort: „Daarentegen 

 zijn de in het jaar van de vreterij optredende, abnormale rozet- 

 scheuten meestal een slecht voorteeken ; zij veroorzaken slechts 

 uitputting van den boom." 



Het is mij niet duidelijk, dat de rozetten den boom zouden 

 uitputten. Al zullen de op elkaar gedrongen en elkander dik- 

 wijls in den groei belemmerende naalden der rozetten zeker de 

 assimilatie minder bevorderen dan die der gewone scheedescheu- 

 ten, — het komt mij voor, dat het voor den boom toch beter is, 

 dat zij zich vormen dan dat elke vorming van nieuwe van naalden 

 voorziene scheuten achterwege bleef. De naalden der rozetten 

 assimileeren dan toch in elk geval nog wat; en wanneer bij 

 totalen kaalvraat elke vorming van nieuwe scheuten in het jaar 

 der vreterij achterwege bleef, zou in dat jaar van assimilatie 

 in 't geheel geen sprake kunnen zijn. Dat zij den boom zouden 

 uitputten, zooals Nusslin beweert, is mij niet duidelijk. 



Ik ben van meening, dat de rozetten wel degelijk meehelpen, 

 om den kaalgevreten boom in leven te houden. Toch wil ik gaarne 

 aannemen, dat zij een slecht voorteeken zijn. Immers als zij in 

 plaats van gewone scheedescheuten aan de kaalgevreten boomen 

 ontstaan, dan duidt zulks erop, dat de scheut geen water en 

 voedsel genoeg kan ontvangen of transporteeren om te maken 



1) Ratzeburg, „Die Waldverderber", 6de druk (1869), bl. 151. 



2) Ratzeburg, „Die Waldverderbniss" (1866). 



3) NüssLiN, „Leitfaden der Forstinsektenkunde", 2e druk (1913) 

 bl. 379. 



