68 



op — , soms wordt de nieuwe bol uitsluitend door scheede- 

 bladeren opgebouwd, zooals dat bij de vorming van de nieuwe 

 bol in bloeiende tulpenbollen regel is. In het laatste geval is 

 ook de bruine huid van de nieuwe tulpenbol ontstaan uit een 

 scheedeblad. Soms, en bij niet-bloeiende tulpen is dat bijna 

 steeds het geval, is de bruine huid niets anders dan de bruin 

 en taai geworden scheede van het eenige groene blad, dat de 

 oude tulpenbol voortbracht. Wordt nu een groen blad, waarvan 

 een deel aan de vorming van de nieuwe bol deelneemt, ziek, 

 dan is de kans, dat ook de nieuwe bol door die ziekte wordt aan- 

 getast, zeer groot (geelziek oudziek). Neemt een deel van het ziek- 

 geworden blad echter niet aan de vorming van de nieuwe bol 

 deel, zooals dat bij een blad van een tulpenbloeistengel het 

 geval is, omdat dit op dien stengel en niet, zooals een hyacinthen- 

 blad, op den stoel van de bol staat ingeplant, dan behoeft de 

 bol nog niet ziek te worden. (Botrytis-ziekte.) 



Zoo zijn er talloos vele kwesties, welke met de geheele ont- 

 wikkeling van de betreffende plant in verband staan en welke 

 oorzaak zijn, dat men bij de bestudeering over de gevolgen van 

 eene ziekte feitelijk eerst tot in alle onderdeden op de hoogte 

 moet zijn van de morphologie, anatomie en physiologie dier 

 plant. Pas dan kan men ook vaststellen, wat normaal en wat 

 abnormaal is. 



Reeds het in 1917 plaats gehad hebbend onderzoek naar de 

 bestanddeelen van enkele bolgewassen toont voorts niet onbe- 

 langrijke verschillen in gehalte aan minerale stoffen enz. tus- 

 schen de bolgewassen aan, zelfs tusschen verschillende varië- 

 teiten en tusschen bollen van dezelfde variëteit, welke van 

 verschillende grondsoorten afkomstig zijn. 



Het spreekt van zelf, dat deze getallen slechts betrekkelijke 

 waarde hebben. Ze zijn bovendien niet als gemiddelden te be- 

 schouwen, terwijl ze slechts betrekking hebben op een bepaald 

 tijdstip. Hoe schommelen deze getallen niet naar den ontwikke- 

 lingstoestand van de bollen, wat betreft de gehalten aan vocht, 

 zetmeelachtige stoffen en dergelijke. 



Hoewel de monsters dezer bolgewassen door mij ter onderzoek 

 zijn ingezonden voornamelijk ter bepaling van hunne waarde 

 voor het eene of andere technische doel, waarvoor massa's bloem- 

 bollen tijdens den oorlog immers ook zijn gebruikt, toch is het 

 volstrekt niet onmogelijk, dat het verschillend gedrag van een 

 zelfde ziekte op verschillende variëteiten en soorten en zelfs bij 

 dezelfde variëteit, mede een gevolg is van het gehalte aan 

 een of meer der in de analyse genoemde of zelfs van andere 



