78 



insekten (sluip wespen of parasiet vliegen) aan de plaag een 

 eind maken, deze bij de gestreepte dennenrups gewoonlijk in 

 't geheel hoogstens drie jaren duurt; met dien verstande, dat 

 het eerste jaar eene meer dan gewone vermeerdering van het 

 insekt voorkomt, echter zóó, dat dikwijls van eene eigenlijke 

 plaag nog niet kan worden gesproken; in het tweede en derde 

 jaar treedt dan een ware plaag op, zoodat vele bosschen worden 

 kaalgevreten en aan 't einde van het derde jaar zijn er zooveel 

 rupsen en poppen door parasieten gedood, dat er in het daarop 

 volgende jaar slechts zeer weinige uilen voor den dag komen en 

 de plaag geëindigd is. 



Dikwijls ontsnapt de meer dan normale vermeerdering in het 

 eerste jaar, wanneer er nog geen eigenlijke plaag is, aan de waar- 

 neming. Daar eene rupsenplaag in de dennenbosschen niet dan 

 betrekkelijk zelden voorkomt, wordt er gewoonlijk niet zoo zeer 

 op gelet ot er wat meer of wat minder rupsen in de dennen aan- 

 aanwezig zijn. Te minder valt dit op, omdat de gestreepte den- 

 nenrupsen zich gewoonlijk hoofdzakelijk in de toppen van de 

 vrij hooge boomen bevinden. 



Toch werd bij gelegenheid van de beide vrij goed onderzochte 

 plagen van gestreepte dennenrupsen in ons land (die van 1844 — 

 45 en die van 1919) telkens vastgesteld, dat reeds in het jaar, 

 dat aan de groote plaag voorafging, het aantal rupsen veel 

 grooter was dan in normale jaren. Zoo schrijft Mr. H. Verlore^^ 

 ^) : „Dat de rupsen daar (in de gemeente Zeist) in eene meer dan 

 gewone hoeveelheid moeten geweest zijn, zoodat er toen reeds 

 een zeker aantal in dezelve levende parasitische insekten voor- 

 handen waren, bleek mij uit verscheidene ledige spinsels en 

 poppen, welke ik in Augustus 1844 in het mos aantrof, en die 

 behoorden tot de na te melden parasitische vliegen en wespen." 

 En later schreef Mr. Verloren ^) : „Reeds vroeger heb ik aan- 

 getoond, dat te Zeist in het jaar 1843, hetwelk aan de vernielin- 

 gen voorafging, de rupsen, anders zeldzaam, in grooter aantal 

 moeten aanwezig geweest zijn. Aan de Vuursche heeft men ze 

 destijds bepaaldelijk gezien, en in het begin van April 1844 een 

 aanzienlijke menigte vlinders, en kort daarop de jonge rupsen, 

 die later het bosch vernielden." 



1) Mr. H. Verloren, , Waarnemingen over de buitengewone ver- 

 menigvuldiging van Noctua piniperda en Hylesinus piniperda in de 

 dennenbosschen te Zeist" in „Algemeene Konst- en Letterbode voor 

 het jaar 1846", Ie deel, bl. 205. 



2) Mr. H. Verloren, „Waarnemingen over de buitengewone ver- 

 menigvuldiging van Noctua piniperda en Hylesinus piniperda in de 

 dennenbosschen der provincie Utrecht", in „Algemeene Konst- en 

 Letterbode voor het jaar 1847"; Ie deel bl. 132. 



