89 



het verrassende resultaat, dat zich toen reeds uit 100 rupsen 

 niet meer dan 36 uilen ontwikkelden, terwijl er 46 parasiet- 

 vliegen en 18 sluip wespen van verschillende soort uit te voor- 

 schijn kwamen. — 



Behalve sluipwespen en parasietvliegen kunnen ook 'parasieten 

 uit het plantenrijk (draadz wammen en bacteriën) eene belang- 

 rijke rol spelen ten opzichte van het beëindigen eener dennen- 

 rupsenplaag. Aangezien de vermeerdering van de parasitische 

 insekten, hoewel soms groot in vergelijking met die van den 

 dennenuil, toch maar uiterst gering is, vergeleken met die van 

 de plantaardige parasieten, kunnen deze laatsten in veel korteren 

 tijd aan de plaag een einde maken dan de parasitische insekten. 

 Hebben deze laatsten daarvoor gewoonlijk 2 a 3 jaren noodig, de 

 parasitische zwammen en bacteriën kunnen dit reeds binnen den 

 tijd van enkele weken doen; soms maken zij aan de abnormale 

 vermeerdering reeds in het eerste jaar van de plaag een einde. — 

 Vele jaren geleden kwam het in de bosschen in de buurt van Ede 

 tot eene vrij sterke plaatselijke vermeerdering van de gestreepte 

 dennenrups. Ik was verhinderd dadelijk daarheen te gaan, en 

 moest mijn bezoek een 14 dagen uitstellen. Toen ik er kwam, was 

 er geen enkele levende dennenrups meer te vinden : alle waren ge- 

 storven tengevolge van de sterke vermeerdering van de zwam 

 Empusa aulicae Reich. Ofschoon de parasitische zwammen en 

 bacteriën in zeer korten tijd een einde aan de plaag kunnen ma- 

 ken, zijn zij toch gewoo7ilijk van minder beteekenis voor de beëin- 

 diging eener insektenplaag dan de parasitische insekten, omdat 

 zij alleen dan tot sterke vermeerdering komen, wanneer de weers- 

 gesteldheid eene sterke voortplanting in de hand werkt. Daar- 

 voor is warmte en eene zeer vochtige lucht noodig: ,,aardappel- 

 ziekteweer", zooals de praktikus zegt. Als vernietigers van de 

 tot sterke vermeerdering gekomen insekten werken de para- 

 sitische zwammen en bacteriën veel sneller dan de parasitische 

 insekten, maar men kan op hare werking bij lange na niet zoó 

 geregeld rekenen als op die van deze laatstgenoemden. Een 

 plaag van de gestreepte dennenrups eindigt na twee of drie jaren 

 altijd stellig tengevolge van de werking van sluipwespen of para- 

 sietvliegen; enkele malen kan het voorkomen, dat, tengevolge 

 van het optreden van eene epidemische ziekte onder de rupsen, 

 veroorzaakt door vermeerdering van parasitische zwammen of 

 bacteriën, de plaag vrij plotseling eindigt, soms reeds in het eerste 

 soms in het tweede of in het derde jaar van de abnormale ver- 

 meerdering. — 



Onder de draadz wammen zijn er twee soorten, welke in 1919 

 als oorzaak van eene ziekte bij de gestreepte dennenrupsen door 



