92 



rups aanvalt, werd door mij het eerst waargenomen op eene doode 

 rups, mij toegezonden door den Heer R. Dinger te Lunteren, n.1, 

 Botrytis Bassiana Bals, die het eerst bekend werd als de oorzaak 

 van de zoogenaamde ..muscardine", welke groote sterfte onder de- 

 zijderupsen kan veroorzaken. Eene gelijksoortige ziekte brengt 

 deze zwam o.a. bij den dennenspinner, de nonrups en bij eene 

 soort van bladroller in den wijnstok teweeg. Bob-ytis Bassiana 

 vertoont zich aan de oppervlakte der aangetaste rupsen eerst als 

 een witachtig dons, bestaande uit conidiëndragers, welke zijtak- 

 ken vormen, die zich herhaaldelijk weer vertakken, terwijl aan 

 de laatste zijtakken hoopjes bolvormige conicliën ontstaan. Deze 

 conidiën kunnen maanden lang haar kiemvermogen behouden. 

 Wanneer eene zoodanige conidie op eene rups tot kieming ge- 

 raakt, dan dringt de kiemdraad door de huid der rups heen en 

 vertakt zich straalsgewijze binnen het lichaam der rups. De 

 naaste omgeving van de plaats van infectie vormt eene wan- 

 kleurige bruinachtige plek op de rupsenhuid. De zwamdraden 

 doorgroeien nu successievelijk de huid, het vethchaam en de 

 spieren der geheele rups, welke organen zij vernietigen. Daar 

 vormen zij inwendig in het dier langwerpige, cylindrische co- 

 nidiën, ook al weer in hoopjes bij elkaar. Daze laten zich los en 

 geraken in het bloed van de rups, waar zij weer nieuwe conidiën 

 voortbrengen. Weldra vindt men in het bloed duizenden coni- 

 diën, tengevolge waarvan het witachtig en troebel wordt.' Deze 

 conidiën nu groeien weer tot zwamdraden uit, die het geheele li- 

 chaam doorwoekeren. ^ — De rups begint de eerste bruine huid- 

 vlekken te vertoonen acht dagen na de infectie. Spoedig worden 

 deze vlekken grooter; dan beginnen de rupsen traag te worden, 

 terwijl zij slap gaan aanvoelen; zij sterven gewoonlijk een kleine 

 14 dagen na de aantasting. Daarna begint tengevolge van de 

 sterke inwendige myceliumvorming het lichaam der doode rups 

 weer te zwellen, en alle organen worden volledig door de zwam 

 verbruikt. Wanneer het weer vochtig is, komen aan de geheele 

 oppervlakte van de rups conidiëndragers' te voorschijn, die 

 duizenden conidiën vormen, welke, zich door de lucht versprei- 

 dend, weer andere rupsen kunnen infecteeren; bij droog weer 

 echter schrompelt de doode rups tot eene steenharde mummie 

 ineen, aan welker oppervlakte zich dicht opeengehoopte en door 

 elkaar geweven witte zwamdraden vormen, die aan de doode 

 rups een „verkalkt" aanzien geven, en aan welke zwamdraden 

 bij vochtig weer ook weer conidiëndragers kunnen ontstaan. — 

 Eene derde ziekte, die ik bij de gestreepte dennenrups waar- 

 nam, is de zoogenaamde polyederziel'te, vroeger dikwijls verward 

 met de slapzucht of flacherie, welke ziekte ook het eerst bij de 



