93 



zijderups werd waargenomen en bestudeerd *). Zij wordt aldus 

 genoemd, omdat men bij de door haar aangetaste rupsen in 

 het bloed en in de verschillende weefsels een groot aantal kristal- 

 vormige lichamen aantreft, die onder het mikroskoop gemakke- 

 lijk genoeg worden waargenomen. Deze kristalachtige lichaam- 

 pjes hebben den vorm van veelvlakkige lichamen of polyeders 

 (viervlakken, achtvlakken, twaalf vlakken). Eerst zijn ze zeer klein 

 en worden dan uitsluitend aangetroffen in de kernen van de cellen 

 der weefsels en van het bloed; zij worden daar steeds talrijker en 

 ook grooter van omvang, waardoor de kernen der cellen op- 

 zwellen en ten slotte barsten, zoodat de polyeders vrij in de 

 bloedvloeistof komen te drijven. Naarmate de ziekte toeneemt, 

 worden alle weefsels van het rupsenlichaam op deze wijze ver- 

 nield; de organen veranderen in eene gierachtige pap, in welke 

 polyeders van zeer verschillende afmetingen in groote massa's 

 drijven. 



Door opzettelijk genomen infectieproeven is aangetoond, dat 

 de polyederziekte besmettelijk is. Men kan eene gezonde rups 

 infecteeren door infectie met het gierachtige vocht, dat men 

 uit het lichaam eener zieke rups heeft genomen ; maar ook door 

 haar bladeren of naalden te laten eten, waarop zich zoodanig 

 vocht bevindt. 



Of de infectie zich ook door de lucht heen kan verbreiden, 

 is nog niet zeker vastgesteld. Op verre na niet alle rupsen van 

 eene voor de polyederziekte vatbare soort zijn even sterk ge- 



1) BoccHiA heeft als oorzaak van de flacherie eene bacteriesoort 

 vastgesteld. Deze ziekte doet zich als volgt voor : de vervellingen worden 

 vertraagd, vele rupsen eten zeer weinig en worden traag in hare be- 

 wegingen. Andere rupsen worden eerst aangetast als zij bijkans vol- 

 wassen zijn. Uit de anale opening druppelt eene bruine vloeistof; de 

 aangetaste rupsen nemen geen voedsel op en loopen onrustig heen en 

 weer. Het lichaam wordt steeds langer en smaller en in die mate week 

 en slap, dat wanneer men een zieke rups met de vingers aangrijpt, 

 ■deze als eene leege zak neerhangt. Zeer spoedig gaat zij dood; de in- 

 wendige organen worden geheel verteerd en in eene zwartbruine stin- 

 kende, gierachtige massa veranderd. De slapzucht of flacherie is ver- 

 bazend besmettelijk; zij breidt zich veel sneller uit dan de polyeder- 

 ziekte, die gewoonlijk meer gelokaliseerd blijft. Dat de beide ziekten 

 dikwijls met elkaar verward worden, heeft zijn grond vooral daaiin, dat 

 zoowel de door de ,, flacherie" als de door de ,,pol3^ederziekte" aangetaste 

 rupsen geheel slap worden, terwijl hare organen vernietigd worden en 

 in eene g erachtige vloeistof overgaan. Overigens zijn er wat het ver- 

 loop en wat de symptomen van de beide ziekten betreft, verschillen 

 genoeg, waardoor zij zich van elkander onderscheiden. In twijfelach- 

 tige gevallen moet mikroskopisch onderzoek zekerheid geven. Bij 

 polyederziekte n.1. zijn altijd polyedervormige lichamen aanwezig. 



