116 



2e.' Schadelijke dieren (eerst worden behandeld diersoorten, die meer- 

 dere gewassen beschadigen, zooals mtiizen en ratten, verschillende vogels 

 engerlingen, ritnaalden, veenmollen. emelten, aardriipsen, rups van 

 den ganima-nil, bladluizen, slakken, stengelaaltje, bietenaaltje; daarna 

 komen de vrijwel monophage dieren aan de beurt in de volgorde der 

 gewassen, die zij aantasten). 



3e. Schadelijke planten (onkruiden en zwammen, die oorzaak zijn 

 van plantenziekten; deze laatsten ook al weer in de volgorde van de 

 gewassen, waarin zij parasiteeren. 



Op duidelijke, algemeen vatbare wijze wordt in dit werkje veel wetens- 

 waardigs meegedeeld. Uit de geheele wijze van behandeling blijkt dat 

 de schrijver niet alleen op de hoogte is van de onderwerpen, die hij 

 behandelt, maar ook dat hij een bekwaam onderwijsman is. 



Enkele opmerkingen moge de schrijver mij ten goede houden. 



Waar (blz. 7) wordt gezegd: „dat planten geheel in 't donker groeien, 

 komt in de praktijk weinig voor,' had m. i. zeer geschikt er op kunnen 

 worden gewezen dat de tuinbouwer bij de teelt van witlof, molsla, 

 bleekselderij, enz. opzettelijk geëtioleerde planten of plantendeelen teelt. 



Op blz-. 10, Ie regel v. b.. wordt gesproken van te weinig warmte, waar 

 had moeten staan te weinig water. 



Op blz. 11 had ik gaarne naast den invloed van te veel plantenvoedsel, 

 ook de gevolgen van een te kort aan plantenvoedende stoffen in den 

 bodem behandeld gezien, (kaligebrek). 



Op blz. 17 worden m.i. de verschillende soorten van kraaiachtige 

 vogels met het oog op hunne oeconomische beteekenis wel wat te veel 

 over één kam geschoren. Dat in ons land in het algemeen de schade, 

 die de roek aanbrengt, het nut zou overtreffen, kan ik niet zoo grif 

 toegeven; al erken ik gaarne dat het soms noodig is, dat de landbouwer 

 zich tegen dezen vogel te weer stelt. Maar waar de Heer Kok schrijft: 

 „Schiet ze dood en verstoor haar nesten," — daar doet hij eenvoudig 

 alsof er geen Vogel wet bestond. De musschen en de zwarte kraaien 

 genieten de bescherming dezer wet niet; maar om vogels, die — zooals 

 vinken en roeken — niet op de „zwarte lijst" voorkomen, te mogen dooden 

 of hunne nesten te mogen verstoren, moet men daartoe vergunning van 

 den Burgemeester hebben gekregen. 



Op blz. 63 ware het gewenscht geweest, er even op te wijzen, dat de 

 Peronospora, die de erwten aantast, eene andere is dan die van 

 koolzaad en weer eene andere dan die van uienplanten, zoodat de 

 valsche meeldauw, die er door wordt veroorzaakt, niet van het eene 

 dezer gewassen op het andere kan overgaan. Ook had dienen te worden 

 vermeld, dat de Peronospora parasitica, die koolzaad en mosterd aantast, 

 vooral schadelijk wordt door de hypertrophie, die zij bij de bloemstengels 

 en de bloemen in 't aanzijn roept, waardoor van de vruchtzetting niet 

 veel terecht komt. 



Ziedaar enkele opmerkingen, die den schrijver misschien aanleiding 

 kunnen geven in een vogenden druk eenige kleine wijzigingen aan te 

 brengen. 



Overigens kan ik dit boek ten zeerste aanbevelen. 



J. RiTZEMA Bos. 



