196 



weer zorg en werk meebrachten. Wij moesten vele uiteenloopende 

 vakken doceeren, en hadden vele lesuren. Toch heb ik daarbij tevens 

 nog ten bate van den land-, tuin- en boschbouw gewerkt. Een acht- 

 urigen werkdag heb ik trouwens nooit gekend! Maar de arbeid is mij 

 altijd een zegen geweest. 



Heb ik aan de praktijk der bodemkultuur eenige diensten kunnen 

 bewijzen, ■ — aan den anderen kant heb ik van de praktische land- 

 tuin- en boschbouwers onnoemelijk veel geleerd. Ik bied hun daarvoor 

 mijn h artelij ken dank. 



Bij mijn werk voor de praktijk heb ik ook de wetenschap gediend. 

 Ook wat ik in die richting deed, heeft waardeering gevonden, niet 

 het minst bij de vakgenooten in 't buitenland. — 



Op tweeërlei wijze kan men de wetenschap beoefenen: zuivere 

 wetenschap beoefent hij, die zijne onderzoekingen doet uitsluitend om 

 de geheimen der natuur of van het menschenleven te ontsluieren, 

 om de wetten te vinden, die in het heelal heerschen. Toegepaste weten- 

 schap beoefent hij, wiens onderzoekingen in de eerste plaats geschie- 

 den met het doel. het stoffelijk of geestelijk geluk van de mensch- 

 heid of van bepaalde groepen van menschen te verhoogen. Er is 

 tusschen zuivere wetenschap en toegepaste wetenschap geen verschil 

 in methode, maar wel verschil in het doel, dat de beoefenaar der 

 wetenschap voor oogen heeft. 



Wanneer echter de beoefenaar der wetenschap niet in de eerste 

 plaats werkt óf uit zuivere dorst naar waarheid, óf met de bedoeling, 

 anderen te helpen, — maar als het eerste doel van zijn streven is: 

 beroemd te worden of een mooie positie te verwerven, — dan wordt 

 de verheven wetenschap door hem verlaagd tot een gewoon bedrijj, 

 dat wordt uitgeoefend om win.st te behalen. Handel en winstbejag 

 zijn nuttig en noodig. Maar Jezus duldde geen handel in den tempel, 

 gewijd aan den dienst van den Allerhoog.ste; evenmin behooren winst- 

 bejag en zucht naar roem thuis in den tempel der wetenschap, die 

 per slot van rekening toch ook aan den dienst van den Almachtige 

 gewijd is. Jacht naar roem geeft vaak aanleiding, dat nog volkomen 

 onrijp werk wordt geplubiceerd, tot schade èn voor de wetenschap 

 èn voor de praktijk. Jacht naar eene mooie positie kan zoo ver gaan, 

 dat men door allerlei middelen gaat trachten, een ander van zijne 

 plaats te dringen om die zelf in te nemen. 



De ware wetenschap, zuivere of toegepaste, heeft geen nevenbedoe- 

 lingen; zij kent geen trots; zij is bescheiden, want het zal hier altijd 

 blijven: „Wij kennen ten deele en wij profeteeren ten deele." Goethe 

 zegt volkomen terecht: „Ins Innre Natur dringt kein geschaffner 

 Geist." — 



Wanneer ik, mijne hoorderessen en hoorders, iets geweest ben voor 

 de wetenschap en vooral iets geweest ben voor het belangi-ijke ge- 

 deelte van ons volk, dat zich wijdt aan de bodemkultuur, • — wanneer 

 ik, als mijn aardsche loopbaan zal zijn voleindigd, misschien een flauw 

 voetspoor mocht hebben nagelaten in het zand van den tijd, — dan 

 is dat niet mijne verdienste. De eigenschapjoen, die mij in staat stelden, 

 te doen wat ik gedaan heb, heb ik inij zei ven niet gegeven; ik heb er 

 alleen maar gebruik van gemaakt. Niet mij de eer: Soli Deo gloria. 



Moet ik dus den lof afwijzen, die mij heden in zoo ruime mate is 

 toegezwaaid, — de bewijzen van sympathie, die de mijnen en ik 

 heden mochten ontvangen, verwarmen onze harten. Ook namens mijne 

 vrouw en mijn zoon, namens broers en zusters en verdere familie, 

 hartelijk dank voor dezen onvergetelijken dag! Moge het U allen 

 goed gaan: — mogen land-, tuin- en boschbouw bloeien, moge het 

 landbouwonderwijs in al zijne vertakkingen tot steeds meer ont- 

 wikkeling komen; en moge dat alles strekken tot heil van ons dier- 

 baar Vaderland! 



