205 



den. Bij uitzondering echter kan deze Braconide tweemaal over- 

 winteren voordat zij verpopt. Hoewel bij Ichneu7n,on pachymerus 

 en verwante species eene soortgelijke eigenschap nog niet is 

 geconstateerd, kan haast met zekerheid worden aangenomen, 

 dat ook van de soorten dezer groep geregeld exemplaren der 

 zomergeneratie overwinteren welker imagines eerst in 't voor- 

 jaar verschijnen, i) 



Het feit echter, dat bijna op alle plaatsen waar Ichneumon 

 pachymerus zich heeft vertoond, tal van dennenuilpoppen zijn 

 verzameld, welke eerst na den winter den imago dezer sluipwesp 

 leverden, zal verklaard kunnen worden door de aanwezigheid 

 in de aangetaste bosschen van late dennenrupsen — nakomers 

 zoude men ze kunnen noemen — , die men daar tijdens de plaag, 

 in de maanden Augustus en September in grooten getale kon 

 waarnemen, zoodat, toen de parasieten der zomergeneratie ver- 

 schenen, hare wijfjes in de gelegenheid waren zonder lang zoe- 

 ken hare eieren onder te brengen. 



Hoe lang in de vrije natuur Ichneumonen in leven kunnen 

 blijven is bezwaarlijk na te gaan. Indertijd heb ik proeven ge- 

 nomen met ruim 100 exemplaren van de sluipwesp Pim/pla sagax 

 Htg., die in mijn laboratorium zich hadden ontwikkeld uit gallen 

 van de harsbuilrups. De kooitjes, waarin de parasieten in obser- 

 vatie werden gehouden, werden dagelijks van versche denne- 

 twijgjes voorzien, het eenige voedsel waarover sluip wespen, die 

 midden in de dennenbosschen uitkomen, beschikken. Ook werden 

 proeven genomen met het bijvoederen van verdunden honing. Het 

 is mij echter niet gelukt meer dan twee exemplaren uit dezen 

 kweek, en wel twee van het vrouwelijk geslacht, langer dan 

 ééne maand in leven te houden. Van de overigen stierven de 

 wijfjes tusschen de 14 en 23 dagen, terwijl geen mannetje ouder 

 werd dan twee weken. Bbrthoumieu, een Fransch onderzoeker, 



^) Het is van algemeene bekendheid, dat insecten, inzonderheid 

 Hymenoptera, wat den duur hunner ontwikkeling betreft, zich niet altijd 

 aan bepaalde regels houden. Nog een paar voorbeelden uit andere 

 groepen laat ik hier volgen: Bij het bladwespengenus Lyda kunnen 

 individu's, welke tot eenzelfde broed behoo'ren, een. twee of drie 

 maal in het larvestadiuni overwinteren, zoodat de imagines het eerste, 

 tweede of het derde jaar na het optreden der larve kimnen vliegen. 

 Eriogaster lanestris, de woldrager, vliegt in den regel reeds na eenmalige 

 overwintering, echter kan de vlinder ook na 2-, 3-, zelfs na 4- en, bij 

 hooge uitzondering, na 5-jarige poprust eerst verschijnen. Het met 

 lange tusschenpoozen optreden der imagines kan in niet geringe 

 mate van nut zijn voor de instandhouding der soort, immers in 

 tijden van voedselnood of wanneer ongunstige klimatische factoren 

 hunnen invloed doen gelden, kan door genoemde eigenschap de alge- 

 heele vernietiging van een ras worden voorkomen. 



