206 



veronderstelt, dat 4 maanden de hoogste leeftijd is, die in de 

 vrije natuur en in het volle seizoen, door eene sluipwesp kan 

 worden bereikt. Ik houd het voor onwaarschijnlijk, dat van de 

 parasieten van Panolis piniperda, welke in de maand Augustus 

 verschijnen, exemplaren tot Juni of Juli van het volgende jaar 

 in leven kunnen blijven. 



Geen bijzonderheden zijn mij bekend aangaande de leefwijze 

 van de onder 6, 8, 9 en 10 vermelde species en ook de literatuur 

 geeft daaromtrent geen licht. Waarschijnlijk treden deze in 

 meerdere generatiën op. Van hen was alleen Microcryptvs 

 arrogcins in sommige bosschen tamelijk talrijk vertegenwoordigd, 

 de andere waren overal schaarsch. Ook van 11 en 12 kan dit 

 laatste worden beweerd, daarentegen was de sub ] 3 genoemde 

 Banchus femoralis Ths. plaatselijk in grooten getale aanwezig. 

 De laatstgenoemde drie species leven ongeveer als Meteorus 

 albiditorsis . Even als deze parasiet overwinteren zij als vol- 

 wassen larve en geschiedt dit in den regel in een cocon buiten 

 den waard ; echter komt de imago ook wel eens uit het omhulsel 

 van de vlinderpop te voorschijn. Bij alle drie grijpt de verpop- 

 ping eerst in 't voorjaar plaats. Het feit, dat Meteorus albidi- 

 tarsis bij de jongste plaag, en waarschijnlijk ook reeds bij vroe- 

 gere piniperda-plsigen in Nederland, als verdelger der rupsen 

 eene belangrijke rol heeft gespeeld, is des te merkwaardiger 

 wanneer men in aanmerking neemt, dat deze sluipwesp in 't 

 buitenland als parasiet van de dennenrups zoo goed als onbekend 

 is, terwijl daar bij piniperda-iAa,gen sluipwespsoorten op den 

 voorgrond treden, waarvan gebleken is, dat zij in Nederland 

 bij de jongste plaag slechts spaarzaam vertegenwoordigd waren 

 of geheel ontbraken, i) 



Wat betreft de hierboven genoemde hyperparasieten, naar 

 mijne meening maakt men zich over 't algemeen eene over- 

 dreven voorstelling van de oeconomische beteekenis dezer sluip- 

 wespen en wordt de schade voor den landbouw door hen indirect 

 teweeggebracht in den regel overschat, want slechts zelden en 



^) Noch Ratzebürg, die in zijn werk ,.Die Ichneumonen der Forst- 

 insecten'' de sluipwespen, welke Panolis piniperda bewonen, uitvoerig 

 behandelt, noch Escherich, die op pag. 82 van zijn werk ,.Die ange- 

 wandte Entomologie in den Vereinigten Staaten' aan de hand van een 

 tableau aanschouwelijk voorstelt alle parasieten, welke zijn waarge- 

 nomen tijdens eene piniperda-iAaia,g, die ongeveer 10 jaren geleden in 

 de omgeving van Dresden woedde, noemt Meteorus albiditarsis als 

 vijand van de dennenrups. Evenmin maakt Marshall in zijn werk 

 „Les Braconides" in André's Species des Hymenoptères, waarin de 

 soort is beschreven en hare verschillende hospites zijn opgesomd, 

 gewag van Panolis piniperda als gastheer van Meteorus albiditarsis. 



