9 



de voortplantingsorganen, in dit geval z.g. „sporfingiën" i), 

 van den parasiet zijn (fig. 7, plaat II). Deze sporangiën zijn 

 voorzien van een dikken wand, die hen bestand doet zijn tegen 

 ongunstige invloeden, als koude en uitdroging; zij zijn dan ook 

 bestemd voor overwintering. Zooeven werden deze sporangiën 

 vrij groot genoemd; dit is natuurlijk maar betrekkelijk, n.1. in 

 verhouding tot sporen van andere zwammen; in werkelijkheid 

 zijn de lichaampjes zóó klein, dat er gemakkelijk 300 op een 

 vierkanten millimeter geplaatst kunnen worden. Men kan dus hier- 

 uit begrijpen, welk een geweldig aantal er reeds in een kleine 

 wrat aanwezig kan zijn. Door het verrotten der wratten komen 

 de sporangiën in den bodem terecht ; in het volgend voorjaar 

 komen dan de zwermsporen er uit vrij, die in de jonge, groeiende 

 bladorganen van de aardappelen binnendringen. Waarschijnlijk 

 komen niet alle sporangiën reeds het volgend jaar tot ontwikke- 

 ling, maar blijft een zeker, vrij groot percentage, ook al zijn de 

 omstandigheden gunstig, nog tot een volgend jaar rusten, zoodat 

 zich elk jaar slechts in een deel der sporangiën de zwermsporen 

 ontwikkelen; dit zou althans verklaren, hoe het mogelijk is, 

 dat een eenmaal besmet land tot 10 jaar lang besmet blijft. 

 Men heeft nl. waargenomen, dat zelfs, als in 10 jaar geen aardap- 

 pelen op besmet land waren geteeld, een volgende oogst weer 

 sterk aangetast werd. Het zou echter ook kunnen zijn, dat de 

 zwam óf saprophytisch in den grond, óf in enkele onkruiden 

 kan leven, zonder daar zoo in het oog vallende verschijn- 

 selen als bij aardappelen in het leven te roepen. Bij potproeven 

 is het n.1. gelukt de aan aardappel verwante onkruidsoorten 

 bitterzoet (Solanum dulcamara) en zwarte nachtschade {So- 

 lanum nigrum) met de ziekte te infecteeren; op het veld heeft 

 men de ziekte echter nog nimmer bij deze planten aangetroffen. 

 Ook is het mogelijk, dat alleen bij aanwezigheid van levende 

 aardappelplanten de zwermsporen actief worden; over den 

 aard van den invloed, welken die planten dan dus zouden 

 moeten uitoefenen op de sporangiën, is niets bekend. Mocht 

 dit inderdaad het geval zijn, dan zou het te begrijpen zijn, dat de 

 ziekte optreedt, zoodra weer aardappelen op een besmet terrein 

 worden geteeld, wanneer dit althans geschiedt voordat alle 



1) Een sporangium of sporendoos noemt men bij de wierzwammen 

 eene cel waarbinnen zich, wanneer het rijpe sporangium in water 

 is terecht gekomen, door deeling van het protoplasma een aantal 

 afzonderlijke, z. g. zwermsporen vormen, die naar buiten treden en 

 zich door middel van een zweepdraad eenigen tijd kunnen voort- 

 bewegen. 



