door den grond naar naastgelegen perceelen kan voorkomen, 

 maar voorzoover dit kon worden nagegaan, schijnt deze, indien 

 de afscheiding door een greppel of niet te smal pad plaats vindt, 

 niet belangrijk te zijn. 



Dat vooral het pootgoed een belangrijke rol speelt bij de 

 overbrenging der ziekte, kan o.a. hieruit worden afgeleid, dat 

 als bij een verbouwer op één zijner perceelen de wratziekte wordt 

 geconstateerd, het vrij zeker is, dat de ziekte op al zijn perceelen 

 voorkomt. Ook de overbrenging van de ziekte naar andere landen 

 (b.v. Amerika) moet aan besmet pootgoed worden toegeschreven. 



Het is wel waarschijnlijk, dat mest en afval van aardappelen 

 in ons land er toe hebben medegewerkt, de ziekte in de besmette 

 omgeving te verspreiden. Immers komt de ziekte bij ons vrijwel 

 uitsluitend voor op kleine perceelen, die door de huurders of 

 eigenaren zelf worden bebouwd en die al hun keukenafval op den 

 mesthoop werpen. Zoo zijn de schillen van eenigszins wratzieke 

 aardappelen dus in mest terechtgekomen; zoo ook de mest van 

 huisdieren (geit, varken), die met ongekookte wratzieke aard- 

 appelen (kriel) zijn gevoederd. Ook deze bevat de ziektekiemen, 

 omdat deze, zonder gedood te worden, het darmkanaal kunnen 

 passeeren. In het buitenland heeft men dezelfde ervaring op- 

 gedaan. 



Schade. De schade, die door de wratziekte wordt veroorzaakt, 

 kan direct of indirect zijn. Hoewel de ziekte in ons land blijkbaar 

 nog slechts sedert korten tijd voorkwam, was in verscheidene 

 gevallen de directe schade groot, doordat een aanzienlijk deel 

 der knollen in den grond verrotte. Op sterk besmet terrein is 

 het voorgekomen, dat geheele rijen planten werden gerooid, 

 zonder dat één goede knol werd gevonden (Zandpad, Win- 

 schoten). Gelijksoortige opgaven vindt men in de buitenland- 

 sche literatuur vermeld. Maar ook bij geringere aantasting 

 krijgt men een minderwaardig product, dat niet zeer geschikt 

 is voor bewaring, en dat zelfs minder geschikt voor consumptie 

 kan zijn. Een zeer lichte aantasting heeft echter geen nadeeligen 

 invloed op de grootte van den oogst, omdat dan geen uitval door 

 rotting plaats heeft, maar na eiken verbouw van aardappelen 

 blijkt de ziekte te zijn toegenomen. Vooral bij voortgezetten 

 aardappelverbouw (op arbeidersperceelen) neemt daardoor de 

 ziekte snel in omvang toe. Reeds het tweede jaar na het gebruik 

 van besmet pootgoed kan de ziekte boven den grond aan de 

 planten worden waargenomen. 



Getallen, waaruit de grootte der directe schade blijkt, zijn 

 niet bekend. De beteekenis dezer schade blijkt echter duidelijk 



