35 



maal aan dat van het vierde jaar) deed omspitten en opnieuw 

 klaver zaaide, kreeg ik weer een gewas, dat in niets achterstond 

 bij het vorige: ziekteverschijnselen kwamen niet voor. — 



Op eenzelfde lapje gronds teelde ik 14 jaren achtereen worte- 

 len: een enkele maal winterwortelen, anders steeds zomer- 

 wortelen, vaak twee maal in een jaar. Dit gewas gedijde, nadat 

 er gedurende een vijftal jaren een flinke, normale oogst van werd 

 verkregen, langzamerhand minder goed. De wortelen bleven 

 elk jaar kleiner van stuk, en ook het loof werd niet groot en werd 

 zeer spoedig geel. Eigenaardig was het dat de zijwortels en hunne 

 vertakkingen zich in de laatste jaren bijzonder sterk ontwikkel- 

 den, zoodat de peentjes eenigszins geleken op een biet, die op 

 bietenmoe land is geoogst, en een zoogenaamden „baard" heeft. 

 De overeenkomst der geoogste peentjes met zoodanigen biet 

 was in elk geval zoo groot, dat ik aanvankelijk meende dat 

 zij door Heterodera Schachtii (het bietenaaltje) waren aangetast. 

 Maar het was mij onmogelijk, de wijfjes van dit diertje aan de 

 zoo sterk ontwikkelde zijwortels te ontdekken, en evenmin 

 trof ik de larven van dit spoel wormp je in de fijne zijwortels aan. 



Trouwens de bouw der zijwortels bleek ook bij nadere be- 

 schouwing een andere te zijn dan de bouw van de fijnere worteltjes 

 van een biet van „bietenmoeden" grond. De laatste zijn hier 

 en daar sterk heen en weer gebogen, doordat zij op sommige 

 plaatsen, vooral waar zich een zijtak afsplitst, eenzijdig eenigs- 

 zins gezwollen zijn; de zijwortels van mijn peentjes waren wel 

 hier en daar vertakt, maar nergens verdikt en heen en weer 

 gebogen. 



Ook bij eene 14 jaren achtereen herhaalde teelt van wortelen 

 op hetzelfde stuk grond, was er geen sprake van vermeerdering 

 van parasieten; het gewas was noch door in den grond voorko- 

 mende zwammen, noch door Heterodera Schachtii aangetast, 

 ook niet door het wortelaaltje {Heterodera radicicola), dat bij ons 

 te lande nog wel eens de zomerworteltjes op groote schaal wil 

 aantasten, maar dan gewoonlijk op terreinen, waar aarde is 

 neergestort, die ujt warenhuizen werd uitgegraven, omdat de 

 daar geteelde tomaten of komkommers door de laatstgenoemde 

 gallenvormende Nematode waren aangetast. 



De geringe ontwikkeling van den vleezigen hoofdwortel van 

 de peentjes kon niet aan de inwerking van den een of anderen 

 parasiet worden toegeschreven; en evenmin was dat het geval 

 met de zeer typische sterke ontwikkeling van de zijwortels. 

 Maar waaraan waren dan deze verschijnselen te wijten? 



Ik vermoedde, dat hier sprake zou zijn van kaliarmoede. 

 Wel had ik elk jaar het lapje grond, waar worteltjes werden ge- 



