48 



materiaal nog geen exemplaar aangetroffen, tlat voor de soort 

 variahilis zoude kunnen dooigaan, of ook maar eenigermate 

 met de beschrijving, die Gravenhorst van deze soort geeft, 

 overeen kwam. 



Wellicht speelt ook deze parasiet eene dubbele rol. Misschien 

 kan Dr. J. Th. Oudemans te Putten, die nog al veel uit do 

 Veluwsche bosschen afkomstig materiaal heeft gekweekt, meer 

 licht over de leefwijze dier dieren verspreiden. 



Aangaande de leefwijze van verreweg de meeste als hyper- 

 l^arasieten beke:id staande sluipwespen, bestaat nog groote 

 onzekerheid. Prof. Schmiedeknecht schrijft in zijn Opuscula 

 Ichneumonologica o.a. op pag. 785 omtrent het genus Hemiteles, 

 een Cryptinae- genus, dat in Europa meer dan 200 leden telt: 

 ,, ....wohl alle Arten sind Schmarotzer zweiten Grades". Ik 

 geloof, dat Prof. Schmiedeknecht zich vergist waar hij dit 

 beweert. Het tegendeel is wel is waar in de meeste gevallen 

 moeilijk te bewijzen, echter zeker even moeilijk zal het wezen 

 parasitisme in den tweeden en derden graad aan te toonen, 

 nog minder in den vierden of zelfs in den vijfden graad, waarvan 

 enkele gevallen in de literatuur worden vermeld, 



Zonder nader onderzoek kan hyperparasitisme worden waar- 

 genomen bij ectoparasieten, alsook in die gevallen, waarin de 

 hyperparasiet uit de cocon van een primairen te voorschijn 

 komt, gelijk dit o.a. bij voornoemden Banchus femoralis is waar- 

 genomen. 



Anders is het gesteld wanneer het geheele proces zich in het 

 lichaam van den hospes afspeelt, zoogenaamd endoparasitisme, 

 de bij vrijlevende insecten meest voorkomende vorm van 

 parasitisme. — 



Prof. Ratzeburg geeft een, door eene teekening verduidelijkt 

 voorbeeld van een door hem geconstateerd geval van super- of 

 coparasitisme, waar tot twee verschillende sooHen behoorende 

 endophage sluipwespen van den eersten graad eenzelfde rups 

 tegelijkertijd bewonen. 



Gesteld het geval, dat eene rups met twee parasieten van den 

 eersten graad is bezet en dat het dier nog krachtig genoeg is om 

 zich te verpoppen, dat het in het popstadium bovendien voor de 

 derde maal wordt geïnfecteerd, zoodat drie parasietlarven zich 

 met het lichaam van dien gastheer moeten voeden. Na eenigen 

 tijd is er voor de drie dischgenooten niet genoeg voedsel meer 

 aanwezig. Slechts een van de drie blijft in leven en bereikt den 

 imaginalen toestand. 



De aanwezigheid van de overblijfselen van nog twee parasiet- 

 larven in de leeggegeten pophuls van den gastheer, zou bij een 



