57 



Ik wil hier bovendien opmerken, dat, al heb ik zelf telkens de 

 genoemde schimmels voor den dag zien komen, ik toch niet 

 overtuigd ben, hier te doen te hebben met een zwamziekte. 

 Wat dan wèl de oorzaak is, weet ik niet; misschien schuilt zij 

 in den grond, of zijn invloeden van anorganischen aard (de 

 buitengewoon strenge vorst van 1917?; het langdurige, droge 

 voorjaar van 1918?) erbij in het spel geweest. In al derge- 

 lijke gevallen zijn we zeker op heel moeilijk terrein. 



Kweekerijen. Van belang is om te weten, of de ziekte op 

 de kweekerijen voorkomt, want ze zou dan vandaar met de 

 boomen in de steden kunnen worden overgebracht. 



De heer Onrust te Oudenbosch vertelde mij, dat in zijn om- 

 geving onder de éénjarige afleggers op de kweekerijen zieke 

 exemplaren gevonden worden. Volgens een schrijven van den 

 heer Schenk, Technisch Ambtenaar Ie klasse bij den Phyto- 

 pathologischen Dienst, zouden de iepenzinkelingen te Knijpe, in 

 het najaar goed van de moeren (moederplanten) genomen, 

 in het midden, of op het einde van Maart, door verkleuring 

 van de bast toonen, dat er iets niet in den haak was. Reeds ge- 

 durende vele jaren vielen daardoor gemiddeld 20 % van de 

 planten weg. (Ik kan niet met zekerheid zeggen, of we hier 

 met de door mij beschreven ziekte te doen hebben.) 



In de verschillende kweekerijen te Opheusden, waar ik dui- 

 zenden jonge boompjes gezien heb, kon ik slechts bij één kweeker 

 twee zieke boompjes ontdekken. Deze boompjes waren onge- 

 veer acht jaren oud. Nergens zag ik zieke, éénjarige afleggers. 

 Nu, in Januari 1921, hoor ik van onzen controleur te Wage- 

 ningen, den heer B. Saiit, dat er in andere kweekerijen te 

 Opheusden op 't oogenblik ook wel zieke exemplaren te vinden 

 zijn. Ik was te Opheusden in de maand November. Alle boomen 

 waren kaal, en de twee zieke boompjes konden door hun gebogen 

 takjes direct als ziek aangewezen worden. De takken vertoonden 

 inwendig de verkleurde, bruine ringen en ik kweekte er weer 

 de ook bij andere zieke iepen voorkomende zwammen uit op, 

 o.a. ook Cephalos por ium en Graphium. Vit andere, klaarblijke- 

 lijk gezonde boompjes van de kweekerij.en te Opheusden, heb 

 ik geen zwammen kunnen opkweeken. 



Ik hoop dezen zomer niet alleen te Opheusden, maar ook 

 op kweekerijen in andere plaatsen, een nader onderzoek in te 

 stellen. 



Opinies uit de praktijk. Bij mijn bezoeken aan de genoemde 

 plaatsen, alsook uit de aan ons gerichte brieven, kreeg ik veel 

 gegevens, welke ik hieronder laat volgen : 



Zoodra de verdorring begint op te treden, heeft, naar men zegt, 



