70 



De oorzaak van de kwaal ligt, volgens de onderzoekingen 

 van SjOLLEMA en Hudig, in de bemesting; door bijna onafge- 

 broken alkalische bemesting hebben volgens hem in sommige 

 humusstoffen schadelijke omzettingen plaats gehad. Hudig raadt 

 dan ook aan, op gronden, waar de ziekte voorkomt, geen gebruik 

 te maken van alkalische meststoffen. Vooral gebruike men geen- 

 kalk; in plaats van chilisalpeter neme men zwavelzure ammoniak 

 en vervange het basische slakkenmeel door superphosphaat 



Bovendien geeft Hudig nog een ander middel aan, dat in 

 hevige gevallen bij vele proeven afdoende genezing bracht. 

 Dit middel bestaat in een gift van 50 a 100 K.G. mangaansulphaat 

 p. H. A., aan te wenden, zoodra de ziekte zich vertoont, dus 

 bij het waarnemen der gele verkleuring. Het tijdstip van toepas- 

 sing is van 't grootste belang : het moet geschieden, juist bij 

 't begin van de verbleeking. De werking van 't mangaansulphaat, 

 dat in groote hoeveelheden schadelijk voor de planten is, is 

 nog onbekend; misschien oefent dit in hoofdzaak een stimu- 

 leerende werking uit. 



HiLTNER nu opent in zijn artikel eenige nieuwe gezichtspunten. 

 Bij potproeven bleek hem, dat de ziekte niet optrad in potten, 

 die tegelijkertijd behandeld waren met zwavelkoolstof en onge- 

 bluschte kalk, terwijl zij zich sterk vertoonde in die potten, 

 welke alleen met zwavelkoolstof, of ongebluschte kalk of koolzure 

 kalk behandeld waren, of met zwavelkoolstof en koolzure kalk, 

 en in potten met grond, waaraan niets toegevoegd was. De grond 

 in de potten was sterk kalkhoudende Münchener tuingrond. In 

 potten met grond uit een streek, waar de zware bodem zeer arm 

 is aan koolzure kalk, trad de ziekte niet op, ofschoon deze potten 

 geheel op dezelfde wijze behandeld waren. Hieruit bleek, dat 

 niet alleen de bemesting met kalk, maar ook de aard van den 

 bodem van invloed was op de schadelijke werkingen, waarvan 

 de ziekteverschijnselen het gevolg zijn. 



HiLTNER vermoedt, dat de ammoniak, die bij behandeling van 



