71 



den bodem met zwavelkoolstof vrij komt, genitrificeerd wordt, 

 wanneer tegelijkertijd met ongebluschte kalk gemest wordt ; 

 de kalk wordt dan door 't salpeterzuur gebonden. 



Dat de ziekte echter niet alleen door de eigenschappen van 

 den bodem, doch ook door de weersomstanditiheden beïnvloed 

 wordt, blijkt uit eene waarneming, die Hiltner in 1912 deed. 

 Het v;as hem opgevallen, dat de haver op den tuingrond geregeld 

 ziek werd in de potkulturen, doch niet op denzelfden grond 

 buiten. Hij meent dit te mogen toeschrijven aan het begieten 

 van de potkulturen metkalkhoudendleidingwater. Toch vertoonde 

 zich in 1912 ook buiten „Dörrfleckenkrankheit", en wel nadat 

 het 8 dagen lang aanhoudend hevig geregend had. Zoowel 

 haver als vooral tarwe, ook gerst en in mindere mate ook rogge, 

 leden ongetwijfeld aan de ziekte; bij de tarwe was er nog al 

 verjschil in ziektegraad bij verschillende variëteiten. Alle planten 

 herstelden zich later; de haver en de gerst, die toen — 't was 

 in Mei — nog klein waren, zelfs reeds na 8 dagen. De later 

 gevormde bladeren toonden ook niet de geringste sporen van 

 de ziekte. Hiltner veronderstelt, dat door den langdurigen 

 regen in den bodem veel dubbelkoolzure kalk gevormd was, 

 welke door omzettingen met kali- of natriumzouten aanleiding 

 had gegeven tot de vorming van basische carbonaten. 



Proeven met w'aterkulturen bevestigen de veronderstelling, 

 dat niet kalk alleen de ziekte veroorzaakt, maar dat dit ge- 

 schiedt door omzettingsprodukten, die in den bodem of zelfs 

 eerst in de bladeren van de haverplanten tengevolge van de 

 werking der kalk ontstaan. 



Het zou te ver voeren, hier de proeven van Hiltner alle 

 te beschrijven, ik neem hier alleen zijne resultaten en conclu- 

 sies over : 



1. In voedingsvloeistoffen, welke monokaliumphosphaat 

 (K H2 PO4) bevatten, bleek een normale ontwikkeling van 

 haver en andere planten niet mogelijk, wanneer de 



