175 



en het is natuurlijk zeer wel mogelijk, dat hierbij ook meer 

 dan eens de Marssonia Panattoniana in 't spel is. 



Oorzaak van de ziekte. Wanneer men een doorsnede maakt 

 van een ingezonken plekje op bladnerf of bladschijf, dan vindt 

 men bij beschouwing onder den mikroskoop altijd de opper- 

 huidscellen doorwoekerd door een aantal zwamdraden. Soms 

 strekken deze zich ook in de aan de opperhuid grenzende 

 cellagen van het blad uit. Volgens Appel en Laibach') ver- 

 breidt bij aantasting van s/aplanten door Marssonia Panatto- 

 niana het mycelium der zwam zich bij jonge, pas ontstane 

 bladvlekken uitsluitend in de opperhuid, later ook in die andere 

 lagen van het blad, welke zich dicht onder de opperhuid uit- 

 strekken ; nooit echter dringt het volgens hen diep in het blad- 

 weefsel door. Ook verbreiden zich de zwamdraden, volgens 

 de genoemde onderzoekers, niet verder dan de lichtgele of licht- 

 bruine bladvlekken; hoogstens dringt het een klein eindweegs 

 in het omgevende, nog groene bladweefse! binnen. 



Mijne waarnemingen bij zieke andijvieplanten stemmen in 

 alle hoofdzaken met de door Appel en Laibach aan slaplanten 

 gedane waarnemingen overeen. Echter bleek mij dat bij groote 

 vochtigheid van de atmospheer of bij aanwezigheid van vloeibaar 

 water op de- bladeren, het mycelium der zwam — althans bij 

 de andijvieplant — zich door het geheele bladweefsel heen 

 verbreiden kan, zoowel door de geheele dikte van het blad heen 

 als straalsgewijs van uit de infectieplaatsen. Dan eerst treedt 

 hevige rotting van grootere deelen der bladeren of van geheele 

 bladeren in. Is geen vloeibaar water aanwezig, of is de atmo- 

 spheer niet al te vochtig, dan blijft het mycelium in de opperhuid 

 en de dicht daaronder gelegen cellen, en dan breidt het zich 

 ook niet verder uit dan de eerst gevormde licht geelbruine 

 vlekjes, die zich dan ook niet van belang gaan vergroeien. 



') t. a. p. bl. 30. 



