147 



Enkele historische en andere bijzonderheden. 



Dat er ook onder de insekten besmettelijke ziekten kunnen 

 heerschen, hebben de menschen het eerst ten hunnen nadeele 

 ondervonden door een ziekte onder de zijderupsen, die, zooals 

 ik boven reeds vermeldde, in 1763 voor het eerst is beschreven; 

 daarna is er vooral in de jaren 1820 — 1840 zeer veel over deze 

 als „muscardine blanche", „Kalksucht" en „Calcino" resp. in 

 het Fransch, Duitsch en Italiaansch bekende plaag geschreven. 

 De oorzaak er van is de zwam Beauveria (Botrytis) bassiana. 

 Sedert zijn ook nog verschillende andere ziekten van zijde- 

 rupsen en van bijen bekend geworden. 



De oudste mededeeling over een zwam op insekten is, voor 

 zoover ik heb kunnen vinden, afkomstig van Réaumur, die in 

 1726 een „zwamdier" of „plantaardig dier" uit China schijnt 

 gezien te hebben, nl. een rups, die door een zwam van het ge- 

 slach^ Cordijceps was gedood en de fructificatie aan haar lichaam 

 droeg. Men meende toentertijd dit verschijnsel te kunnen ver- 

 klaren door aan te nemen, dat men hier een overgang had van 

 het dieren- in het plantenrijk ; de rups zou in een plant ver- 

 anderd zijn. Zoo'n voorwerp werd, en wordt waarschijnlijk nog, 

 in China hoog aangeschreven als medicijn ; in Chineesche 

 apotheken kan men ze koopen in pakjes van 12 bijeengebonden. 

 Een zekere hoeveelheid wordt in een eend gestopt en deze dan 

 gebraden, waarna men de zwam er uit neemt, want de „kracht" 

 is dan in de eend getrokken. Volgens de Chineesche geleerden 

 is het zomers een plant, waarvan de wortels 's winters in een 

 worm veranderen. Naar later gebleken is, behooren de rupsen 

 tot het geslacht Gortyna en leven van wortels ; de zwam heet 

 Cordyceps chinensis. — In 1754 werd door Torrubia, een 

 Franciskaner monnik (volgens anderen een Jezuïet), die in West- 

 Indië geweest was, te Madrid eene mededeeling gepubliceerd 

 over een op Cuba voorkomende „plantwesp" (Vespa vegeta- 

 'bilis, vegetable wasp) (5) ; waar men in zijn tijd nog geen 



