167 



baar wordt, de zwam zoo geweldig onder de rupsen huis 

 houdt, dat er bijna geen enkele overblijft. In sommige jaren 

 treden ook sluipwespen en een bacterieziekte op zoodanige 

 wijze op, dat de uitwerking daarvan niet minder gunstig is 

 (20, 21). Er zijn nog verscheidene andere tot de E n t o m o- 

 phthoreeën behoorende zwammen bekend, die tot allerlei 

 insekten aantasten en zich niet zelden op bepaalde plaatsen 

 zoo sterk uitbreiden, dat vrijwel alle insekten van de soort, 

 waarop de zwam leeft, er door gedood worden (50, 60). Ik noem 

 slechts Empusa grylli, de Zuid-Afrikaansche sprinkhanenzwam 

 (,,Iocust fungus") ') waarvan men indertijd groote verwachtin- 

 gen had, die evenwel niet in vervulling zijn gekomen (37-40, 

 46-48, 52, 55, 58, 62), verder verschillende soorten, die blad- 

 luizen aantasten, waarvan enkele sprekende voorbeelden zijn 

 gegeven ^) (49, 61), eindelijk nog Entomophthora radkans (=:= 

 sphaerosperma), de bovengenoemde parasiet van de koolrupsen 

 (zie blz. 150), om van de vliegenziekte, die reeds op blz. 149 

 besproken werd, maar verder te zwijgen. 



De insekten, die door Entomophthoreeën zijn gedood, 

 onderscheiden zich van die, welke aan een der muscardines 

 zijn gestorven, doordat zij, dikwijls in grooten getale bijeen, 

 soms ook wel afzonderlijk, in typische houding op uiteinden 

 van takken, toppen van grasstengels of bladeren worden aange- 

 troffen. Zijn zij door zwammen van het geslacht Empusa aangetast, 

 dan zitten de dieren met de pooten wijd uiteen aan de stengels, 

 als of zij zich daar krampachtig aan vastklemmen; rupsen 

 houden zich met de achterste pooten vast en strekken het 

 voorste deel van het lichaam stijf vooruit. Indien de dood het 



^) Als „locust fungus'' wordt ook wel vermeld Mucor exitiosus (38,62), 

 Mucor racemosus (47) en Mucor locustida (44, 58), doch dit schijnt op 

 verwarring met de echte Empusa grylli te berusten ; de Mucors kwamen 

 naast Empusa op doode sprinkhanen voor (48). 



^) . . . this parasites ... do far more good in checking aphis attack 

 than any parasitic or predaceous insects (Theobald, 61). 



