173 



moet men, alvorens voor consumptie bestemd graan te gaan 

 infecteeren, volkomen zekerheid hebben, dat de bakteriën, die 

 men daarvoor bezigt, voor de menschen en de huisdieren 

 volkomen onschadehjk zijn, of door de bewerking van het brood- 

 bakken gedood worden. Deze restrictie moet trouwens voor 

 alle door bakteriën veroorzaakte ziekten gemaakt worden ; bij 

 schimmelziekten is dit gevaar veel minder groot, ja zelfs kan 

 men wel zeggen, dat het daarbij niet bestaat. 



Enkele ziekten, niet door zwammen of bakteriën veroorzaakt. 



Ten slotte wil ik nog even iets zeggen over de reeds, meer- 

 malen genoemde polyeder ziekte, (wilt, grasserie of Schlaffsucht) 

 die, als noch door bakteriën, noch door zwammen veroorzaakt, 

 eigenlijk buiten het bestek van dit artikel valt. Deze veel be- 

 sproken en beschreven ziekte (212 e. v.) is op het oog niet 

 te onderscheiden van de echte flacherie, doch bij mikroskopisch 

 onderzoek der zieke of gestorven rupsen is zij met absolute 

 zekerheid te herkennen door de aanwezigheid van de z.g. 

 polyeders, dat zijn kristalachtige lichaampjes, die bij de ver- 

 schillende insektensoorten, die worden aangetast, ook verschil- 

 lende karakteristieke vormen hebben (219). Deze lichaampjes 

 zijn waarschijnlijk bijproducten, die tijdens het woeden van de 

 ziekte zijn ontstaan ; de oorzaak van de ziekte zijn zij niet. Men 

 vindt ze eerst in de kernen van de bloed- en weefselcellen, 

 later komen zij daaruit vrij en geraken dan in het bloed, dat 

 er soms vol mede zit. Vroeger heeft men gemeend de ziekte 

 aan bakteriën te moeten toeschrijven, en met uit zieke rupsen 

 geïsoleerde bakteriën tal van proeven gedaan ; in enkele ge- 

 vallen brak de ziekte inderdaad uit op de plaatsen, waar men 

 de proeven genomen had, hetgeen natuurlijk weer groote 

 verwachtingen deed ontstaan. In die gevallen was ze echter 

 spontaan uitgebroken, een analoog geval dus als met de chinch- 

 bug disease in Amerika. Later heeft de in 1915 overleden 



