-^ 34 — 



regenyal, schijnt het systeem ran kleine ondernemingen minder 

 gunstig. Hier is thans op groote schaal irrigatie toegepast, het 

 verschil in opbrengst tusschen geirrigeerde en niet geirrigeerde 

 velden bedraagt dikwijls 10 ton riet of eene waarde van 5 

 pound, terwijl de uitgaven voor irrigatie slechts 1 pound 10 shil- 

 ling per acre bedragen; hier vindt men dientengevolge nog streken 

 waar de fabricage en het planten in eene hand is. 



Te Mackay, dat algemeen geacht wordt als de streek, waar het 

 beste gewerkt wordt, is het systeem van verdeeling van den 

 arbeid het meest doorgedrongen. De Noord- Eton centrale fabriek, 

 waarvoor het kapitaal door het Grouvernement voorgeschoten werd, 

 werkt onder conditie dat uitsluitend Europeesche werkkrachten ge- 

 bruikt zullen worden. De aanplantiugen daar zijn niet grooter 

 dan 30 a 40 acres, om die zonder vreemde hulp te bewerken, moet 

 de eigenaar gehuwd zijn, zoodat vrouw en kinderen hem op het veld 

 kunnen helpen; dit systeem heeft het groote voordeel eene welvarende 

 klasse van kleine Europeesche landbouwers te scheppen; het nadeel 

 ervan is, dat vrouwen en kinderen verplicht zijn vrij z waren 

 veldarbeid te verrichten. 



Het is natuurlijk, dat deze kleine landbouwers van den fabrikant 

 afhankelijk zijn, want indien deze het riet niet koopt, heeft het 

 zeker weinig waarde; daar tegenover staat, dat laatstgenoemde 

 evenzeer van de planters afhankelijk is, want krijgt hij geen 

 voldoende riet voor de capaciteit van zijn fabriek, dan werkt ook 

 hij niet meer met voordeel. Stel eene fabriek, wier machineriën 

 in staat zijn 4000 ton suiker te produceeren, dan moet hij om met 

 volle kracht te kunnen werken, gedurende den maaltijd kunnen be- 

 schikken over 30 tot 40.000 ton riet. Het is duidelijk genoeg, dat 

 dergelijke hoeveelheden niet met voordeel onder eigen toezicht 

 geplant kunnen worden, en dat het voor hem oneindig beter is, als 

 hij het riet van de planters kan koopen, indien hij de overtuiging 

 heeft, dat het in voldoende hoeveelheden te krijgen is. Het is natuur- 

 lijk de bedoeling der Regeering eene klasse van Europeesche 

 landbouwers te krijgen; dit doel wordt hierdoor volkomen bereikt. 



Alles hangt af van de verdienste, die de fabrikant maakt. 

 Om een overzicht te geven van de kosten diene het volgende; 

 het is genomen uit het wekelij ksch overzicht der boeken van eene 

 fabriek, die gedurende het laatste seizoen 2500 ton suiker maakte. 

 Deze onderneming was in 1880 nog eene boerderij, waar acht werk- 



