— 78 — 



drie zijden door vrij liooge bergen omringd is; dit gebergte is 

 van boven begroeid met fraaie dennen, daarop volgen naar bene- 

 den groote aanplantingen van olijfboomen on eindelijk talrijke 

 erven, waarbij op terassen, die bevloeid kunnen worden, duizenden 

 van de prachtigste oranjeboomen staan, die een overvloed van 

 vruchten produceeren van onovertroffen kwaliteit. Gemiddeld 

 worden van daar jaarlijks 80 milioen oranjes uitgevoerd ; jammer 

 genoeg is er in Majorka in de laatste jaren eene ziekte onder de 

 oranjeboomen uitgebroken van zulk een ernstigen aard, dat de 

 geheele cultuur er mede bedreigd wordt en men, indien er geen 

 middel gevonden wordt om de ziekte te bestrijden, vreest, 

 dat de cultuur der oranjeboomen het daar niet lang meer 

 zal uithouden. Ik vind niets vermeld van den aard of de 

 verschijnselen dier ziekte. 



Er wordt in die oranje produceerende landen veel zorg aan 

 de cultuur besteed, de grond wordt goed bewerkt en bemest, 

 ze moeten zoo dicht bij elkaar geplant worden, dat de uitein- 

 den der takken elkander raken, zoodat de grond goed be- 

 schaduwd is, op een bodem, die te veel door de zon beschenen 

 wordt, groeien zij veel minder goed. Bijna overal, waar 

 de cultuur intensief gedreven wordt, bestaat gelegenheid de 

 tuinen te irrigeeren, in de nabijheid der boomen zijn kleine 

 ondiepe greppels gegraven, waarin tijdens het droge jaargetijde 

 eenmaal daags water gelaten wordt. De zoete oranjes bloeien 

 in Zuid-Europa in April en Mei, de vrucht rijpt zeer lang- 

 zaam, zoodat de eigenlijke oogst eerst in Januari begint; de 

 citroenen bloeien niet zoo regelmatig, zij doen het verscheidene 

 malen in het jaar. 



Batavia is de plaats, waar hier de beste pompelmoes Citrus 

 decumana groeit, er bestaan verscheidene variëteiten, waar- 

 van de bekendste zijn, DJeroek Bali, DJ. Bali poefi\ Dj. 

 fljamblanr/, Dj. mana lagi, DJ. ojof, DJ. imndan^ Dj. gedogan 

 en DJ. delima, vooral de laatste wordt te Batavia in uitste- 

 kende kwaliteit geteeld. De Djeroek Bali valt zeer in den 

 smaak der oosterlingen ; zij is volgens onzen smaak wat zoet, wij 



