— 138 — 



hij na weinige maanden naar Europa terugkeerde. Wij willen 

 ons niet yerdiepen in de vraag, of Hasskarl's besluit gemo- 

 tiveerd was, doch het moet erkend worden, dat zijn vertrek 

 een groot verlies was voor den tuin. Met de ervaring door 

 hem in de studie der Indische Flora opgedaan, had hij nu 

 nog veel meer kunnen tot stand brengen dan tijdens zijn vorig 

 verblijf. Men kan dit nagaan uit de wijze, waarop hij dien 

 tijd heeft besteed. In die weinige maanden gaf hij toch nog 

 aldaar een stukje in het licht: Eenige aamnerkingen over de 

 waarde der hloemhekleedselen van de Glumaceae en over dó ver- 

 deelt )ig van deze klasse van gewassen^ (Nat. en Geneesk. Arch. 

 Bat. 1846. III). Nog veel duidelijker blijkt dit uit zijne eerst- 

 volgende publicatie: Flantne Javanicae rariores^ waarvan de 

 voorrede van uit Dusseldorf was gedateerd op den e*"" Dec. 

 1847, en die dus nagenoeg onmiddellijk na zijne terugkomst 

 voor den druk moet zijn gereed gemaakt. Men vindt daarin 

 de uitvoerige beschrijvingen van 399 planten , door den 

 schrijver op Java waargenomen, beschrijvingen zóó duidelijk 

 en volledig, dat men zich zonder teekening of vergelij- 

 kingsmateriaal op uitstekende wijze daardoor een beeld der 

 planten kan vormen. Het is mogelijk, dat een deel der hierin 

 voorkomende beschrijvingen reeds tijdens Hasskarl's eerste 

 verblijf op Java is opgemaakt, doch bij een groot aantal vindt 

 men het jaartal 1846 opgegeven, ten bewijze dat hij deze ten 

 minste in dat jaar heeft geverifieerd. Deze nauwkeurige 

 beschrijvingen, naar versch materiaal gemaakt door een man, 

 die op de volle hoogte van zijne wetenschappelijke ontwikkeling 

 stond, zullen nog lang hare waarde houden, vooreerst voor 

 de jongeren als een model van plan tenbeschrij ving, maar niet 

 minder om de talrijke gegevens, die zij bevatten. Daar die 

 gegevens te uitvoerig zijn om ze in handboeken weer te geven, 

 zal het boek nooit verouderen, maar zal het steeds gaarne 

 geraadpleegd worden, evenals Kumphius' Herbarium Anihoinense 

 door hen, die geen levend materiaal tot hun beschikkin» heb- 

 ben. Bij die beschrijvingen had Hasskarl toch niet alleen het 

 oog op de deelen, welke kenmerken ter onderscheiding konden 



