— 144 — 



slechts een paar Indische zijn er bij, een Potamogeton en een 

 Clerodendro)!., en deze worden vermeld in de eerst later ver- 

 schijnende deelen van Miquel, waarin de families voorkomen, 

 waartoe zij behooren. Eene nieuwe editie van Retzia verscheen 

 in 1858 te Amsterdam en te Bonn. De meeste der in deze 

 laatste voorkomende beschrijvingen zijn onveranderd herdrukt 

 uit de eerste uitgave ; een aantal nieuwe zijn er echter aan toe- 

 gevoegd, en daaronder zijn er verscheidene, die men bij Miquel 

 niet vindt, zooals Berchemia affinis Hassl-.^ Dalbergia litoralis 

 Hassk. en een aantal Begoniaceëen. Men ziet uit deze publi- 

 catie, dat door alles wat Hasskarl geleden had, zijne werkkracht 

 nog niet was uitgeput. De zeereis, het koudere klimaat en 

 vooral zijn ijzersterk gestel hadden hem na zijn terugkomst 

 reeds spoedig zijn vroegere krachten hergeven ; zijne gezondheid 

 en daarbij zijne levensopgewektheid waren teruggekeerd. Onge- 

 veer een jaar later, den 27 " Augustus 1857, trad hij ten derden 

 male in het huwelijk en wel met eene zuster van zijne eerste 

 vrouw. Mejuffrouw Jeanne Medenbach, en dit huwelijk bleef 

 gespaard voor rampen, zooals die, welke aan de beide andere 

 zulk een noodlottig einde maakten. 



Het plan om naar Java terug te keeren, waar de kina- 

 cultuur inmiddels door Junghuhn gedreven werd naar andere 

 beginselen dan door hem waren voorgestaan, gaf hij nu voor 

 goed op. Hij vroeg zijn ontslag, dat hem verleend werd met 

 een pensioen van / 1000 'sjaars. Te Cleve, waar hij zich 

 gevestigd had, leefde hij voortaan voornamelijk voor zijne 

 wetenschap, die hem in 1858 den titel van doctor honoris 

 caum van de universiteit te Greifswald deed verwerven. 



Het nu volgend tijdvak van Hasskarl's leven was even kalm 

 en rustig als hot begin stormachtig geweest was. Het is niet 

 te ontkennen, dat hij veel daarvan dankt aan de wakkere, edele 

 vrouw, die hem toen op zijn levenspad vergezelde. Zoodra 

 Hasskarl in Europa teruggekeerd was, had hij zich zooals 

 gezegd is weder aan den arbeid begeven, en ook hetgeen hij 

 toen levérde, was veel en belangrijk. AVel misten de werken 

 van dit tijdvak het voordeel, dat zij ontleend waren aan levend 



