— 212 — 



ontdekte hij, dat de planten, waarbij de bevruchting niet door 

 insecten maar door andere oorzaken b. t. door den wind geschiedt, 

 zooals bij het koren, dan ook geen opzichtig ot kleurig hoogtij - 

 kleed dragen, enz. 



Aan dit boek van Sprengel werd volstrekt geen aandacht ge- 

 schonken, en eerst in 1862 werd het door Darwin weder aan het 

 daglicht gebracht. Darwin liet den vergeten Duitschen onderwijzer, 

 die zijn tijd vooruit was, recht wedervaren. 



Sprengel werd in 1780 in Brandenburg geboren. Door zijn werk 

 kwam hij in strijd met de kerkelijke overheden, zoodat hij zijn 

 ontslag als onderwijzer moest nemen en in zijn karig onderhoud 

 voorzien door des zondags botanische uitstapjes te organiseeren 

 tegen 2 a 3 grosschen per uur. Het thans beroemde werk bracht 

 hem niets op, zelfs niet eens een vrij exemplaar voor zich zelf. 

 Hij stierf 7 April 1816 in volslagen vergetelheid. 



De tijden, toen men in het wetenschappelijk onderzoek een gevaar 

 zag voor godsdienst, kunst en poëzie, zijn gelukkig voorbij. Wij 

 weten dat zij, die de geheimen der planten en der natuur zochten 

 te ontraadselen, daartoe juist gedreven werden door heilige bewon- 

 dering en eerbied voor de wonderen der schepping, de wetten en 

 harmonie in het heelal. In hun geestdrift voor de schoonheden der 

 natuur, klinkt hun taal soms als de taal vol gloed en verheven 

 poëzie van groote kunstenaars. 



Neen, het natuuronderzoek van Sprengel, Darwin en andere weten- 

 schappelijke vorschers, heeft de poëzie niet uit de wereld, niet uit 

 ons leven, niet uit de bloemen gebannen, maar het bracht zulk eene 

 geweldige grootsche openbaring, dat alle kunstvormen en poëtische 

 l)eelden, waarin wij tot nu toe onze gedachten en gevoelens kleed- 

 den, geheel ontoereikend zijn geworden. 



Wij kunnen niet anders dan die mannen met eerbied gedenken, 

 die soms door maatschappij en kerk uitgestooten, toch priesters in 

 den tempel der natuur waren. 



Sprengel stierf arm, verlaten, door niemand zijner tijdgenooten 

 erkend. 



Hoe dwaas vonden zijne tijdgenooten het, zoo te werken, zoo te 

 onderzoeken, zoo te schrijven, zoo geheel onbeloond en schynbaar 

 nutteloos en niet eerst te vragen: „Wat is er bij te verdienen?" 



Toch, wanneer de namen en werken dergenen, die deze vraag 

 steeds op de lippen hebben, voor eeuwig in vergetelheid zijn ver- 



