— 258 — 



groote manneu zich ten allen tijde op de tuinbouwkunst heb- 

 ben toegelegd. 



Van het schoone park te Versailles is het moeielijk te zeg- 

 gen, of het Lodewijk XIV dan wel Le NOtre was, die hier 

 het meeste toe bijbracht. Vorst Pückler Muskou was in 

 eigen persoon een der grootste tuinkunstenaars van alle tijden. 

 Wat Parijs aan Napoleon III met zijn staf van geniale ar- 

 tisten te danken heeft is verbazend. De scheppingen der 

 Pruisische koningen te Potsdam aan den Havel vormen een 

 enkel groot landschap van tuin, natuur en kunst, soms bijna 

 van Italiaansche schoonheid. Friedrich Wilhelm IV ontwierp 

 met Schinckel zelfs een geheel moderne stad in laudschapstijl. 



Goethe legde bij Weimar langs de Ilm prachtige parken 

 aan. Maria Paulowna, de begaafde groothertogin van Saksen- 

 Weimar, zeide tot Ranke; „wij willen het gausche land tot een 

 park maken," zij voerde de landschappelijke plannen van Goe- 

 the in de omstreken van Weimar in grootschen stijl verder 

 uit, zij verkreeg hierbij de hulp van Petzold, die ook in ons 

 land fraaie parken aanlegde, o.a. dat van Rhederoord, bij de 

 Steeg, ook van Vorst Pückler Muskou en den beroemden 

 schilder der Odysseelandschappen Friedrich Pretier. Zelfs de 

 wijngaarden, die men aan de dorpswoningen zag, waren grooten- 

 deels door haar geschonken. 



De Pruisische koningen strekten hun werk tot verfraaiing 

 van het land tot zelfs langs den geheelen Rijn uit. Allerwege 

 vinden wij daar, voor iedereen toegankelijk, nu eens hoog 

 artistieken dan weer eenvoudigen landschappelijkeu aanleg. 

 Aan hen is het te danken, dat b.v. de Drachenfels, de oorzaak 

 van den bloei en de welvaart van Königswinter en omstre- 

 ken, niet geheel vernield is, aan hen dankt Coblenz do be- 

 roemde Rhein-Anlagen. De eveneens voor het publiek toe- 

 gankelijke, onvergelijkelijk fraaieu aanleg, met den eleganten 

 schoenen uitzichtskoepel op de steile liellingen van Rolandseck, 

 is van Kaiserin Friedrich. 



Dat het Haagsche Bosch indertijd niet in sloopershanden 

 gevallen is, danken wij aan Willem den Zwijger. 



