— 457 — 



aan de mindere toewijding yan hulpwerkkrachten (kongsiekans), 

 die de reserve verzorgden, en die zich uit den aard der zaak om 

 de voorkoming of bestrijding der ziekte minder bekommeren dan 

 de eigenlijke veldkoelies. 



Op de overige ondernemingen werd een verschil opgemerkt ten 

 gunste der reserve-bedden, in zooverre deze minder door de bibit- 

 ziekte werden aangetast. Op al deze ondernemingen werd de 

 reserve aangelegd op grooten afstand, soms tot op 3 K. M. verwij- 

 derd van den aanplant. 



Met zorg werden de plaatsen uitgezocht voor den aanleg ; aan 

 door bosch omgeven strooken maagdelij ken, zwarten grond werd de 

 voorkeur gegeven. Gaan wij de antwoorden op vraag 4 na, dan 

 vinden we nu eens aangegeven, dat de grond waar de veldbedden 

 werden aangelegd, minder goed was, dan weder dat deze uit 

 harde klei bestond, of rotsachtigen ondergrond, welke zich slecht liet 

 draineeren, of op een bodem die nog vochtig was van eene recente 

 overstrooming. Dan weder vinden wij aangegeven, dat op eene af- 

 deeling, waar de koelies in de velden hunne bedden maakten, eenige 

 ruggen ( pematan's) waren gereserveerd voor reserve-aanplant. Deze 

 bleef ook vrij van ziekte, terwijl zich op de laag gelegen velden der 

 koelies weldra de ziekte vertoonde. Bij enkelen werd er zooveel 

 mogelijk naar gestreefd de reserve geïsoleerd te houden van den 

 aanplant en ook de werkkrachten gescheiden te laten. Van welk 

 belang dit kan zijn, blijkt o. a. uit den aanleg der reserve op eene 

 onderneming, die overigens vrij zwaar door bibitziekte bezocht was. 



Daar was de reserve door een breed water gescheiden van den 

 overigen aanplant en werd door afzonderlijke koelies verzorgd, toch 

 trad er in 5 bedden de bibitziekte op, maar deze werd van buiten 

 af binnengebracht, zooals bijna met zekerheid te bewijzen was. Op 

 eene andere onderneming was voor de reserve-bedden hoogen, goe- 

 den grond uitgezocht, en bleven deze ook van de plaag bevrijd^ 

 behalve één bed, dat nabij den waterput gelegen in eene diepte, 't 

 meest van de vocht te lijden had. Een ander administrateur deelt 

 mede, dat in de kweekbedden der koelies ten zij nent de ziekte voor- 

 kwam en op eene plaats in de reserve sporadisch, terwijl twee 

 andere reserve-afdeelingen gespaard bleven. De ziektevrije reserve 

 bibits werden buitengewoon zorgvuldig nagegaan, de ligging was 

 zeer gunstig, absoluut vrij tegenwind beschermd, op een zonnig plekje. 

 De afdaken werden geregeld lederen dag, als er geen regen was, 



