— 501 — 



verschijnselen der in hunne afdeeling aangeplante dadap-boomen 

 aan een hernieuwd onderzoek onderworpen, waarvan het constatee- 

 ren van eene grootere uitbreiding der ziekte dan vroeger vermoed 

 werd, het gevolg was. 



In vele gevallen was ik echter bovendien zelf in de gelegenheid de 

 ontvangen mededeelingen te controleeren, aangezien mij, na de 

 verschijning van het eerste rapport, door de Regeeriug tweemaal 

 de opdracht verstrekt werd, eene dienstreis te maken, ten einde het 

 onderzoek der dadap-ziekte, op de plaatsen waar zij voornamelijk 

 heerschte, voort te zetten. Op deze reizen heb ik verscheidene kof- 

 fietuinen in elk der hieronder te noemen afdeelingen, waar de da- 

 dapziekte aangetroffen werd, op enkele weinige na, bezocht. 



De eerste reis, ondernomen in October '93, had een bezoek aan 

 de afdeeling Tjitjalengka (Res. Preanger-Regentschappen) ten doel, 

 alwaar de ziekte juist kort te voren geconstateerd was, ten einde 

 daar nieuw en vooral levend materiaal van de aangetaste boomen 

 te verzamelen. 



Op de tweede reis bezocht ik de gouvernements- en ook enkele 

 particuliere koffietuinen in verschillende Residenties van Midden- 

 Java, waar ten deele de ziekte reeds aangetroffen was, ten deele 

 eerst tijdens mijn bezoek geconstateerd werd. 



Met het oog op de boven opgegeven redenen mag men voor 

 zeker aannemen, dat de nieuwe berichten omtrent het voorkomen 

 der ziekte in bepaalde afdeelingen, niet wijzen op een voor het 

 eerst optreden dezer, maar slechts op het voor het eerst als zoodanig 

 herkennen der ziekte, en, daar er voorzeker ook nu nog verschei- 

 dene streken van Java zijn, waar zy wel voorkomt, maar nog 

 niet geconstateerd of gerapporteerd werd, zoo ontbreken mij alle 

 gegevens voor een overzicht van de wijze, waarop de geleidelijke 

 verspreiding der dadapziekte over Java plaats vond, te meer omdat 

 die verspreiding niet eerst sedert korten tijd, maar voorzeker reeds 

 lang geleden plaats had. 



Hetgeen hier ter plaatse over de verspreiding der dadapziekte 

 kan gezegd worden, moet zich dus in hoofdzaak bepalen tot eene 

 opsomming van de afdeelingen der verschillende Residenties, waar 

 deze ziekte geconstateerd werd. Doch deze lijst kan ook zelfs 

 nu nog niet anders dan zeer onvolledig zijn, daar er voor- 

 zeker nog verschillende andere gedeelten van Java zijn, waar de 

 ziekte ongetwyfeld heerscht, maar waaromtrent nog geen berichten 



