— 523 — 



gepaard, waarbij telkens de takjes kleiner en kleiner worden, zoo- 

 dat de allerkleinste eigenlijk niet anders meer zijn dan kleine 

 kegelTormige rerheyenheden. Op die wijze ontstaat dan een com- 

 plex van kleine takjes dat er zeer eigenaardig uitziet. Eenige 

 jonge bladeren ziet men aan den top van elk dier takjes bijeen- 

 zitten. maar deze komen volstrekt niet meer tot ontwikkeling, doch 

 verdrogen en vallen af voordat zij zich ontplooien en zoodra zij 

 maar enkele weinige millimeters groot zijn. Hier en daar komen 

 echter toch nog wel eens een paar bladeren tot ontwikkeHng, maar 

 zij zijn dan zóó klein, dat het eindblaadje van een dezer bijvoor- 

 beeld slechts 6 mM. lang was, zoodat diens oppervlakte ongeveer 

 duizend maal kleiner was dan van een normaal flink ontwikkeld 

 eindblad. 



Behalve de hier besprokene, ook reeds in het vorige rapport 

 vermelde, kenteekenen der dadapziekte, werd mg door den Assis- 

 tent-Resident van Tjitjalengka. tijdens mijn bezoek aan deze afdee- 

 ling in October 1893, nog op een ander verschijnsel gewezen, dat 

 vermoed werd eveneens met de ziekte in verband te staan: dit 

 vermoeden werd later door mikroskopisch onderzoek bevestigd. 



Op mijn verzoek had de Assistent-Resident de welwillendheid 

 een rapport op te maken, omtrent datgene wat hem van het 

 voorkomen van het bedoelde verschijnsel bekend was. 



Aan dit rapport ontleen ik het volgende: 



„Een typisch verschijnsel der ziekte zijn de bruine, langs den 

 stam naar beneden loopende, tot + 5 cM. breede strepen, welke 

 zichtbaarder worden, naarmate de ziekte een hooger graad be- 

 reikt en ten slotte een paarsche kleur aannemen. Drukt men 

 met den vinger op die plaatsen, dan voelt men dat de opperhuid 

 zacht begint te worden, waaruit de gevolgtrekking moet worden 

 gemaakt, dat het verband in de celweefsels is verbroken. Daarna 

 treedt langzamerhand de verrotting in. 



..Het begin van de verkleuring vindt men in den regel of aan 

 een groeten zijtak, dan wel op de helft van den stam. en loopt 

 van daar in een rechte lijn naar beneden. 



„Zelden werden boomen waargenomen waar men die verrotting 

 beneden aan den stam in de omniiddellijke nabijheid der wortels 

 vindt. Dit gedeelte wordt in den regel het laatst aangetast, wan- 

 neer het bovengedeelte reeds geheel afgestorven is. 



_Die verrotting bepaalt zich dikwijls uitsluitend tot die plaatsen 



