— 524 — 



waar de strepen zichtbaar zijn, terwijl het andere gedeelte van 

 den stam of de tak vaak nog in gezonden staat verkeert en de 

 boom blijft voortgroeien. 



„Na onderzoek is het duidelijk gebleken dat daar, waar de stre- 

 pen aan den stam zichtbaar zijn, en bijna het stadium der ver- 

 rotting bereikt hebben, de wortels aan dien kant ook zijn aange- 

 tast, en gelijken tred houdt met de hevigheid der ziekte. Hieruit 

 moet afgeleid worden dat die strepen verband houden met de 

 wortelziekte." 



Op deze verschijnselen opmerkzaam gemaakt bij mijn bezoek aan 

 de koffietuinen in genoemde afdeeling, nam ik zelf de hier be- 

 schreven strepen aan tal van van boomen waar, zoodat ik aan de 

 bovenstaande beschrijving niets heb toe te voegen. Eigenaardig 

 echter is het dat ik, noch vroeger in Oost-Java, noch ook later 

 in Midden-Java, zelfs bij zwaar zieke boomen, het voorkomen dezer 

 strepen opgemerkt heb, hoewel ik bij mijn laatste reis er zeer be- 

 paald op lette, terwijl andere personen mij verzekerden, dat dit 

 verschijnsel ook door hen nooit waargenomen was. 



III. MiKROSKOPiscH Onderzoek. 



a. Wortels. 



In het eerste verslag over deze ziekte (blz. 443) werd een be- 

 schrijving gegeven van de eigenaardige veranderingen welke de 

 aangetaste wortels bij mikroskopisch onderzoek vertoonen. Ik 

 herinner er hier aan dat deze veranderingen daarin bestaan, dat 

 de wanden der levende elementen van het hout (mergstralen en 

 houtparenchym) hunne verdikkingslagen, en daarmede ook hun hout- 

 stof verliezen. Het gevolg van het eerste is dat die wanden niet 

 meer zooveel weerstand kunnen bieden aan den weefseldruk, 

 en daardoor gebogen en geplooid worden, terwijl het verlies 

 van den houtstof tot gevolg heeft, dat bij aanwending der 

 houtstof- (phloroglucine-) reactie, deze wanden niet meer als vroeger, 

 en als alle onaangetaste houtelementen, rood worden, maar onge- 

 kleurd blijven, waardoor men dan de zieke cellen als kleine, 

 ongekleurde eilandjes te midden van het overigens geheel roode 

 weefsel ziet liggen. 



Bij verderen voortgang der ziekte breiden die eilandjes zich uit, 

 smelten naar alle zijden met naburige samen en zoo vormen zij 



