— 525 — 



ten slotte als het ware een geheel ongekleurd netwerk, waartusschen 

 men dan de steeds onaangetast blijvende vaten en vezels als 

 roode (nl. na aanwending der reactie) eilandjes ziet liggen. Ten slotte 

 gaan de aangetaste cellen tot verrotting over en blijft dus van het 

 houtHchaam van den wortel slechts een bundel draden of vezels over. 



Het intreden van deze veranderingen in het weefsel zijn ook bij mijn 

 verder onderzoek steeds het criterium van het voorkomen der ziekte 

 gebleven, terwijl ik voor de opsporing dezer veranderingen ook de 

 bedoelde houtstof-reactie bleef gebruiken. 



De verschillende wijzen waarop zich de ziekte in wortelhout 

 verspreiden kan. n.1.: in 't midden alleen, of aan den omtrek, of 

 als een ring binnen den buitenrand van het hout, dan wel com- 

 binaties van deze gevallen, of ten slotte zóó dat het hout geheel 

 en al aangetast is, werden ook vroeger reeds beschreven, zoodat 

 ik daaraan nu niets meer toetevoegen heb. 



Alleen wil ik er hier op wijzen dat het bij onderzoek van één 

 zelfden zieken wortel op verschillende hoogten, zeer duidelijk blijkt 

 dat de hevigheid, waarmede het houtweefsel aangetast is, afneemt, 

 naarmate men van den worteltop in de richting naar den stam 

 voortgaat. Om hiervan één voorbeeld aan te halen vermeld ik het 

 volgende geval : 



Yan een 2-jarige plant, welke in een bestaande koffietuiu zich 

 van zaad ontwikkeld had, was op een bepaalde plaats het wortel- 

 hout, aldaar 4.5 m.M. dik, tot in het midden toe door de geheele 

 dikte heen aangetast; 6 cM. hooger bepaalde ïdch het zieke deel 

 tot het centrum zelf, den buitenrand van het hout en een ring op 

 korten afstand onder deze : wederom hooger verdwenen de ziekte- 

 verschijnselen in het centrum zoowel als aan den houtrand, zoodat 

 5 cM. hooger nog slechts de ring onder deze laatste de ziektever- 

 schijnselen vertoonde; deze namen echter ook langzamerhand af om 

 ongeveer 3 cM. verder nagenoeg geheel te verdwijnen. Aldaar zou 

 de wortel dan geheel gezond geweest zijn, ware het niet dat deze 

 juist daar een zieken zij wortel droeg, welks zieke weefsels zich 

 nu weder op dezelfde wijze in den hoofdwortel voortzetten. 



Een tweede geval hiervan vindt men hier beneden (volg. blz.) 

 beschreven. 



"Waar deze en dergelijke verschijnselen zoo algemeen worden 

 waargenomen, niet alleen bij zaaiplanten maar eveneens bij pas 

 geplante stekken, als ook bij van stek vermenigvuldigde boomen. 



