— 529 — 



ting van deze gecultiveerde bacteriën in gezonde planten, ten einde 

 in dezen op willekeurige plaatsen de ziekte te voorschijn te roepen. 



Het eerste gedeelte, het mikroskopisch onderzoek der zieke cellen 

 op bacteriën, is niet zooveel gevorderd als ik dat wel wenschte; 

 de oorzaak daarvan ligt in het gemis eener methode om de 

 bacteriën in het weefsel te kleuren, met uitsluiting van alle andere 

 elementen. Wel Averd herhaaldelijk naar een zoodanige me- 

 thode gezocht, en verschillende middelen gevonden om de bacteriën 

 te kleuren, maar die kleuring te doen plaats hebben, zóó dat alle 

 andere gedeelten ongekleurd bleven, is nog niet gelukt. Bij de 

 vele pogingen aangewend om dit doel te bereiken, werden wel 

 in het zieke weefsel een groot aantal kleine korrels, onderling 

 van ongeveer gelijke grootte, gekleui*d en werden deze ook wel in 

 het protoplasma van het cambium en van de jongste houtcellen aange- 

 troffen, maar het volledige bewijs dat deze gekleurde korrels bac- 

 teriën waren, kon op die wijze niet geleverd worden, eerstens om- 

 dat het protoplasma zich eveneens, hoewel veel minder intentief, 

 kleurde, maar ook omdat de uitwendige vorm der vermoedelijke 

 bacteriën (zij zijn uiterst klein en nagenoeg kogelvormig) geen 

 enkel herkenningsteeken aanbiedt. 



Die kleuringsmethode is des te meer onmisbaar, omdat zij noodig 

 is om met zekerheid al de weefsels aan te wijzen waarin de ziekte- 

 kiemen zich ophouden. Wy zagen reeds dat dit, voor zoover het 

 het houtweefsel betrof, op indirecte wijze geschieden kon met behulp 

 der houtstof-reactie, omdat door de inwerking dier kiemen de hout- 

 stof uit de aangetaste cellen verdween; bij andere cellen echter, 

 als die van bast, cambium en merg, benevens die van jonge 

 takken en bladeren, wier wanden ook in normalen toestand geen 

 houtstof bevatten, kan deze methode natuurlijk geen resultaat ople- 

 veren, zoodat een specifieke kleuringsmethode de eenige is, die ons 

 uitsluitsel kan geven omtrent de vragen welke zich hier voordoen. 



Zoo komt het mij niet onwaarschijnlijk voor, dat, waar het tegronde 

 gaan der levende houtelementen bij sterk aangetaste wortels, op reke- 

 ning deze ziektekiemen moet geschreven worden, dit evenzeer het 

 geval is met het vergaan der bastcellen dier aangetaste wortels, als- 

 ook van de bast op de plaats van de boven, blz. 523, besproken bruine 

 strepen, welke somtyds op stam en takken waargenomen worden, 

 terwijl zij eveneens een meer direct aandeel kunnen hebben in 

 de uitwendige ziektekenmerken, welke men aan de korte takken 



