— 530 — 



en aan de bladeren waarneemt. Zelfs is het mogelijk dat de ziekte- 

 kiemen zich hoofdzakelijk in het bastweefsel ophouden en versprei- 

 den, en dat de abnormale verschijnselen welke het hout vertoont, 

 meer bepaald die aan stam en takken (het uitgevreten zijn van den 

 houtrand), eerst later optreden. 



Het tweede gedeelte van het bacteriologisch onderzoek, nl. het 

 kweeken der bacteriën uit de zieke weefsels en de inenting van die 

 zoo verkregen culturen in andere planten, hebben betere resulta- 

 ten opgeleverd, hoewel ook deze proeven nog niet geëindigd zijn. 



Aan het einde van het eerste verslag (bl. 446) werd reeds in 't 

 kort vermeld dat het mij gelukte uit wortelstukken, welke door de 

 goede zorgen van den Heer Hill op Ajer dingin verzameld en zorg- 

 vuldig op een bepaalde wijze geconserveerd waren, een cultuur te 

 verkrijgen, welke hoofdzakelijk bestond uit een soort bacteriën, 

 welke in vorm geheel overeenkwam met die welke men in de zieke 

 weefsels aantreft. 



Daar echter een dergelijke zending van bacteriën-houdend mate- 

 riaal, hoe zorgvuldig ook behandeld, steeds vele bronnen van fouten 

 doet ontstaan, waardoor men dus in de onzekerheid kan geraken 

 of de gecultiveerde bacteriën vroeger ook werkelijk in de zieke 

 weefsels voorkwamen, zoo zocht ik naar een gelegenheid om zelf 

 cultures te maken, gebruik makende van versche, nog levende 

 wortelstukken. Het constateeren der dadap-ziekte in de afdeeling 

 Tjitjalengka was mij daarom zeer welkom, en het bezoek dat ik 

 kort daarop (October '93) aan die afdeeling bracht, had dan ook 

 in de eerste plaats ten doel de verkrijging van bacteriën-culturen 

 uit versche wortels. 



Tijdens mijn verblijf aldaar bezocht ik een aantal gouvernements- 

 koffietuinen, in elk van welke ik lange wortelstukken verzamelde 

 van zieke dadap-boomen. 



Deze wortels werden denzelfden dag of den daarop volgenden 

 onderzocht en wel eerst met behulp der houtstofreactie, ten einde 

 de plaats der zieke weefsels te leeren kennen. Vervolgens werden 

 de lange wortelstukken uitwendig goed gereinigd, op één plaats 

 rondom gebrand met behulp van een spiritusvlam, en vervolgens 

 op die plaats met een nog warm, gesteriliseerd mes dwars door- 

 gesneden. Een gesteriliseerde naald werd daarop in het zieke 

 weefsel gestoken en een weinig van het vocht uit dit weefsel, of 

 ook een paar vezels welke daarbij losgeraakt waren, overgebracht 



