— 540 — 



in watercultuur gekweekt, (ten behoeve van andere onderzoe- 

 kingen) vertoonden daarentegen geen verschijnselen van ziekte, 

 zoodat de bacteriën dus waarschijnlijk niet in de zaden voorkomen). 



Dat die bacteriën in den bodera te vinden zijn, is overigens niet 

 dan natuurlijk, daar deze bij het afsterven der aangetaste wortels 

 van zelve daarin komen ; of zij zich aldaar ook vermenigvuldigen 

 is onbekend, hoewel zeer goed mogelijk. Evenzeer is het moge" 

 lijk, en misschien is het zelfs wel het meest waarschijnlijke, dat 

 zij gedurende langoren tijd daarin kunnen verblijven en zich 

 vermenigvuldigen, maar dat zij ten slotte, wanneer in vele jaren 

 geen dadap op dien bodem gekweekt wordt, langzamerhand tegronde 

 gaan i). 



Uit het ziek worden van den van zaad gekweekteu dadap, volgt 

 dat de bacteriën in staat zijn gezonde wortels aan te tasten en 

 ziek te maken; wel is waar is het nog niet bekend hoe dit 

 geschiedt, nl. of de bacteriën ook de ongeschonden cellen der wor- 

 telopperhuid aantasten, dan wel of zij slechts in gewonde wortels 

 vermogen in te dringen, maar voor de praktijk heeft deze vraag 

 slechts geringe waarde, daar er waarschijnlijk weinig boomen met vol- 

 komen ongeschonden wortelstelsel bestaan zullen. Eerstens toch 

 ontgaat wel geen boom elke verwonding, door in den bodem levende 

 dieren, maar ten tweede sterven er ook aan een gezonden boom 

 voortdurend zuigworteltjes af, waardoor evenzooveel wondjes ontstaan 



1) Merkwaardig is het wel dat er nog geen andere boom bekend is, welke 

 dezelfde ziekte vertoont als de dadap, hoewel toch verschillende andere boomen, 

 met den dadap tot de familie der Leguminosen behoorende, als Alhiesia Moluccana, 

 Albizzia stipiilata (sengon), Caesalpmia, Fithecolobmm, Cassia e.a., in dezelfde 

 tuinen naast zieken dadap gekweekt worden, zonder eenige ziekelijke verschijn- 

 selen aan de wortels te vertoonen. 



Wel werd van Ajer dingin gemeld dat de Alhizzia aldaar ook ziektever- 

 schijnselen vertoonde maar aan het, wel is waar weinig voldoende, materiaal 

 dat aan den Plantentuin toegezonden werd, kon ik niets van de typische ken- 

 merken der dadapziektc bespeuren. 



Evenzoo is bet met den nootmuskaat. In een artikel in het Soerabiasch 

 Handelsblad van 2 September 1893 werd door den Heer H. G. Bartelds gewe- 

 zen op een ziekte der pala 's in de Minahassa, welke, naar schrijvers meening, 

 veel overeenkomst zou hebben met de dadapziekte. Nadere inlichtingen van 

 officieele zijde in de Minahassa ontvangen en vooral het daarbij toegezonden 

 materiaal van wortels van zieke palaboomen, hebben aangetoond dat men 

 hier met een geheel andere wortelziekte te doen heeft, welke door een onder- 

 aardsche schimmel veroorzaakt wordt. 



