— 541 — 



welke eerst kort daarna gesloten worden, er ten derde heeft eene 

 Ter wonding der wortels steeds ook plaats bij de grondbe werking. 

 Dringen de bacteriën ook in normale wortels binnen, zoo zou ech- 

 ter de hevigheid waarmede een boom aangetast wordt grooter 

 kunnen zijn en zou het ziekteproces sneller kunnen verloopen, dan 

 wanneer het voorkomen van wonden daartoe vereischt wordt. 



Uit een en ander volgt dus : 



1° Wanneer men een stek van een zieken dadapboom plant op 

 een terrein waar de ziektebacterien nog niet voorkomen, zoo zal 

 de stek zich wel kunnen ontwikkelen, doch de wortels zullen ziek 

 worden, en wanneer deze dan later in den bodem afsterven zal 

 de bodem op die wijze geïnfecteerd worden met de ziektebacterie. 



2° Wanneer een gezonde dadap. 't zij stek of zaaiplant, in een 

 bodem groeit welke geïnfecteerd is. is het zeer waarschijnlijk dat 

 de plant ziek wordt. 



Neemt men nu hierbij in aanmerking dat de dadap sedert zeer 

 vele jaren, misschien wel reeds kort na de invoering der koffiecul- 

 tuur op Java (waarschijnlijk in de eerste jaren der 18e eeuw) als 

 schaduwboom voor de koffie gebruikt werd, en dat de dadap in 

 de praktijk nooit anders dan door stekken vermenigvuldigd tcordt, 

 dan moet men tot het besluit komen, dat, ook al werden er oor- 

 spronkelijk maar weinige boomen door de ziekte aangetast, en 

 ook al ti'ad zij voor het eerst pas in de laatste eeuw of halve 

 eeuw op, zij zich, nu eens omdat zieke stekken den bodem infec- 

 teerden, dan weder omdat de gezonde stekken door den geinfecteer- 

 den bodem ziek werden, allengs over geheel Java heeft moeten ver- 

 spreiden, zóó zelfs, dat het eigenlijk rer wondering zou moeten ba- 

 ren wanneer er thans nog aanplantingèn van volmaakt gezonden 

 dadap op Java voor zouden komen. 



Slechts zulke boomen toch kunnen in geheel gezonden toestand 

 verkeeren, welke noch zelf, noch in alle voorgaande geslachten 

 (wanneer zij, zooals altijd in de praktijk geschiedt, door stekken 

 vermenigvuldigd worden) op aangetaste terreinen geplant geweest 

 waren. 



Deze voorwaarde uu zal wel hoogstens in een zeer enkele kof- 

 fietuin van Java verwezenlijkt kunnen zijn, hetgeen duidelijk wordt 

 wanneer men in aanmerking neemt dat in die tuinen steeds dui- 

 zenden dadapstekken bijeen geplant zijn, welke stekken van alle zgden 

 bijeen verzameld worden, zonder dat er ook veelal maar de geringste 



