— 546 — 



Gebruikt men dan stekken van zulke booraen voor andere kof- 

 fietuinen, welke elders op nieuwe gronden aangelegd worden, en 

 waakt men ook daar tegen infectie van den bodera door toevallige 

 overbrenging van grond uit naburige tuinen met zieken dadap, zoo 

 kan het wel niet anders of er moeten zich aldaar boomen ont- 

 wikkelen, geheel vrij van de hier behandelde dadapziekte, en welke 

 alsdan voorzeker weder al die uitstekende eigenschappen zullen 

 bezitten, welke men aan dezen meest geliefden schaduwboom zoo 

 gaarne toeschrijft. 



De Chef de 11^ Af deeling, 

 Dr. J. M. Janse. 



Buitenzorg, 1 September 1894. 



Naschrift. 



Tijdens het afdrukken van dit rapport ontving ik het uittreksel 

 uit de koffieverslagen over het 2^ kwartaal van dit jaar, voor 

 zoover die betrekking hebbeu op ziekten in de schaduwboomen. 



In aansluiting aan het in het Ie Hoofdstuk besprokene, vermeld 

 ik daaruit slechts het volgende: 



In het verslag van den Controleur van Toempang (afd. Malang) 

 vindt men: 



„In de monosoeko-tuinen der desa Goeboegklakah worden de dadap- 

 boomen aangetast door insecten, tengevolge waarvan zij afsterven. 

 Kleine kevers, bij de inlanders bekend onder den naam wowolan, 

 boren gaten in de dadapstammen en dringen tot in het hart van 

 het hout door; hierdoor verdorren de boomen, ontbladeren en 

 gaan ten laatste dood. Reeds jaren werd dit verschijnsel aldaar 

 waargenomen. Bepaalde dadapziekte komt hier echter niet voor." 



Zulke kleine kevers welke talryke gaatjes in dadapstammen maken, 

 zag ik zelf o. a. in Kraksaan en m Tjitjalengka, maar steeds -werden 

 de kevertjes slechts in die boomen gevonden, welke bezig waren ten- 

 gevolge van de dadapziekte af te sterven ; ook andere personen ver- 

 zekerden mij dat die diertjes volstrekt niet de oorzaak van het afster- 

 ven der boomen waren. Ik ben daarom overtuigd dat ook in 

 Toempang de dadapziekte daarvan wel de schuld zal zijn, waar- 

 omtrent een onderzoek der wortels dier boomen uitsluitsel kan geven. 



Blijkt dit het geval te zijn zoo komt de wortelziekte dan ook 



