— 601 — 



de landbouwers, dat dierlijke excrementen en plantaardige 

 afval eene uitstekende bemesting leverden. Deze eerste kennis 

 was langs zuiver empirisehen weg verkregen, het meer rationeele 

 gebruik van mest is van veel later datum, het is afkomstig 

 van de wetenschap, die wij sedert een eeuw langzamerhand 

 verkregen hebben, van de wetenschap, hoe de planten zich 

 voeden. 



Indien wij de eischen kennen, die de plant aan den grond 

 stelt, indien wij weten, waarmede en op welke wijze zij zich 

 voedt, dan eerst is de weg gebaand om onze cultuurplanten 

 krachtiger te doen groeien en de zoo gewenschte ruime oogsten 

 te verkrijgen. 



De plant voedt zich door hare bladereu en hare wortels. 

 Om te zien welke functies die beide organen in de voeding 

 vervullen, kan eene eenvoudige proef ons helpen. Nemen we 

 goed uitgewasschen en gegloeid zand, waarin de plant dus hoege- 

 naamd geen voedsel vindt, het zand kan haar slechts tot steun 

 dienen. Indien men in dit zand eenig raapzaad en eenige 

 graankorrels zaait en deze regelmatig met gedistilleerd water 

 begiet, komen weldra de stengeltj es boven den grond, en zullen 

 de jeugdige kiemplantjes er in de eerste dagen gezond uitzien, 

 de stengels staan rechtop en de blaadjes zijn groen. Wij zien 

 hieruit, dat de eerste periode van het plantenleven, tijdens 

 welke het zaad ontkiemt en er een stengeltje, blaadjes en 

 een worteltje ontstaan, doorloopen kan worden zonder andere 

 hulp dan lucht en water. Dit moet in overvloed aanwezig 

 zijn, want als een dezer factoren of beide ontbreken, 

 heeft er geen kieming plaats. Hieruit blijkt duidelijk de 

 afhankelijkheid van den landbouwer van allerlei invloeden, 

 waaronder de regenval niet de minste is. Komt er na het 

 zaaien geen regen, dan kiemt het zaad slecht of in het geheel 

 niet en als niet tijdig weer gezaaid kan worden, krijgt men 

 geen voldoenden oogst. 



Is er voldoende vochtigheid, waarvoor we in de proef 

 gezorgd hebben, dan heeft de kieming plaats; de reserve stoffen, 

 die in het zaad voorhanden zijn, zijn voldoende voor de 



